|
|
Hepimiz için ABC Afete Hazirlik El Kitabi Bu egitim programi, Bogaziçi Üniversitesi, Kandilli Rasathanesi ve Deprem Arastirma Enstitüsü Afete Hazirlik Egitim Projesi ( AHEP ), Ulusal Depremizleme Merzkezi, Jeofizik Ana Bilim Dali , Deprem Mühendisligi Ana Bilim Dali ' ndan ve farkli k urumlardan uzmanlar ve arastirmacilar ile birlikte hazirlanmistir . Kaynaklar: City of Los Angeles Fire Department Southern California Earth quake Center * Bogaz içi Üniversitesi Kandilli Rasathanesi ve Deprem Arastirma Enstitüsü * American Red Cross * Türkiye Kizilay Dernegi Bu yayin Yabanci Ülkelere Afet Yardimi , Amerikan Uluslararasi Kalkinma Kurumu' nun AOT -G-00-00-00235-00 noluresmi karari ile gerçeklesmistir . Bu yayin içeriginin, Amerikan Uluslararasi Kalkinma Kurumu açisindan baglayiciligi yoktur. BÜ KRDAE ve Milli Egitim Bakanligi MEB ile yapilan isbirligi çerçevesinde, ABCD Egitimleri, MEB Temel Afet Bilinci Egitmenleri araciligi ile 2000 yilindan itibaren okullarda verilmektedir . © Copyright 2005, Bogaz içi Üniversitesi, Kandilli Rasathanesi ve Deprem Arastirma Enstitüsü , Afete Hazirlik Egitim Birimi ISBN : 975-6193-21-2 Bu yayin içeriginin hazirlanmasinda emegi geçenlere tesekkür ederiz. Çengelköy 34684 istanbul tel: 0216 516 36 00 faks : 0216 332 32 11 e-posta: aheb@boun . edu . tr internet: www . koeri.boun . edu .tr TÜRKIYE 'DEKI DEPREMLER Türkiye bir deprem ülkesidir. Bu gerçegi 1999 yilinda, 17 Agustos Kocaeli ( Gölcük /izmit ) ,12 Kasim Düzce ve 1 Mayis 2003 Bingöl depremleri ile ulusça hatirladik; Onbinlerce can kaybi, milyonlarca dolar ekonomik kayip ve is kaybi oldu. Bundan sonra yasadigimiz acıları ve çektigimiz sikintilari unutmadan, kendimizi ve sevdiklerimizi korumak için hazirlik yapmak bizim elimizdedir. Dünyada deprem tehlikesi altinda yasayan pek çok ülkedeki diger insanlar gibi, bizler de Türkiy e'nin hemen hemen her yerinde deprem (ve diger afetlerin) tehlikesi ile karsi karsiyayiz. Bu nedenle de risk altindyiz . DEPREMLER DÜNYANIN PEK ÇOK YERiNDE MEYDANA GELEN DOGAL OLAYLARDIR Dünyada her yil yaklasik 3,500,000 deprem meydana gelir . Bunlarin yalnizca 1,000,000 tanesi kayit edilebilir. Hissedilebilen deprem sayisi ise yalnizca 34,000'dir . Her yil 800 adet orta büyüklükte (5.0 - 5 . 9) ve az hasara yol açan deprem meydana gelir . Yilda yaklasik 120 adet büyük deprem (6.0 - 6 . 9) biraz daha fazla hasar verir. Ortalama bir yilda, potansiyel olarak yikici olan 18 deprem (7.0 - 7 . 9) olur. Ve her 10 - 20 yilda bir felakete yol açabilecek bir deprem (8.0 - 8 . 9) olur. DEPREM EFSANELERi / SÖYLENTiLERi Efsaneler, nasil olduklarini anlayamadiklari olaylari açiklayabilmek amaciyla, toplumlar tarafından yaratilmislardir . Günümüzde bilimsel çalismalar sonucunda depremlerin nasil, nerelerde olustugu artik bilinmektedir. Uzun vadeli tahminler yapilmakla birlikte kisa vadede,nerede ve ne zaman deprem olacagini kesin olarak önceden bilmek mümkün degildir. Depremi önceden haber veren bir sistem ya da teknoloji dünyanin hiçbir yerinde henüz bulunmamaktadir. Bu nedenle de artik bu söylentilere degil de gerçeklere bakmak ve hazirlik çalismalarina agirlik çok vermek daha önemlidir . AFET BiLiNCi TEKTONiK PLAKALAR TEORiSi Günümüzde depremleri açiklayan bilim sel teori Tektonik Plaka teorisidir. Dünyanin yüzeyini olusturan tektonik plakalar su üzerinde yüzen tahta plakalar gibi sürekli hareket halindedir. Bu hareket sirasinda birbirlerine deger , iter ve sikistirirlarken olusan sürtünme sonucu birikenener ji bir süre sonra bu bölgelerde deprem dedigimiz sarsinti ve kırilma ile sonuçlanir . Her depremin ardindan yer kabugu yeniden enerji biriktirmeye baslar . DEPREM TEHLiKELERi VE RiSKLERi Deprem tehlikesi, ülkemizin yer kabugu üzerindeki konumu nedeniyle var olan ve ortadan kaldiramaya - cagimiz bir durumdur. Oysa deprem riski, deprem sonucu olusabilecek hasar ve zarar göre bilirligimizdir ve alinacak ö önlemlerl ve bu risk azaltilabilir. Deprem tehlikelerini olusturan çok çesitli nedenler vardir : 1. Sarsintinin Gücü 2. Sarsintinin Süresi 3. Deprem Merkezinden Uzaklik ( merkezden uzaklastikça güç azalir) 4. Zemin ( Yer) Cinsi 5. Depremin Odak Derinligi DEPREMIN VERDIGI ZARARLARI ARTIRAN RISK FAKTÖRLERI Deprem tehlikesiyle karsi karsiya olan ülkelerde hasari ve yazarar görebilirligi arttiran her türlü davranis deprem riski olarak adlandirilir . Bu risk alinacak önlemlerle azaltilabilir. Bunlar: 1. Bina Tasarimi , Malzemesi , insaati ve Kullanimi 2. Yasamsal Zarar Görebilirlik 3. Yapisal Olmayan Tehlikelerin Azaltilmasi 4. Yangin Önleme ve Yanginla Mücadele Kapasitesi 5. ilk Müdahaleci Kapasitesi Ancak önlem alirsak bu zarari atlatabiliriz. Eger hiçbir önlem almazsak, 2. SAL LANDIGINDA ÇOK GEÇ OLACAK! AFETE HAZIRLIK KÜÇÜK ADIMLARDAN OLUSUR Afete hazirlik, herkesin kolaylikla atabilecegi ve atmasi gereken bir seri küçük adimin toplamindan baska bir sey degildir . Hazirlik bir gecede yapilip tamamlanamaz . Ama atilan her küçük adim önemlidir . RISK DEGERLENDIRMESI VE PLANLAMA Aile Toplantisi: Depreme hazirlik olarak, okul çagindaki çocuklarda dahil olmak üzere tüm aile üyelerinin katilimi ile biraile toplantisi yapilir . Bu toplantida deprem öncesi hazirliklar , deprem sirasinda ve sonrasinda öncelikle yapilacaklar ele alinir. Güvenli Yerler : Bulundugunuz mekânlarda tehlikeli yerleri belirleyin. Örnegin ; pencere önleri , asili duran büyük ve agir aydinlatma araçlari , büyük , agir ve devrilebilen esyalarin yani , ocak gibi yangina neden olabilecek esyalarin yanindan uzak durun. Korunabileceginiz daha güvenli yerleri belirleyin ; örnegin; saglam bir masanin alti , saglam bir koltuk ya da divanin yanibasi , yataginizin yani, bir köse dibi ya da iç duvarlardan birinin yani. Çöküp, kapanip, tutunmak için en güvenli yeri bulun. Çikis Yollari: Olagan çikis yollarini ve belkide ilk anda akliniza gelmeyen pencereler ve arka kapilar gibi diger çikis yollarini belirleyin. Düserek, kayarak kapi , koridor gibi çikis yollarinda engel olusturacak esyalar varsa bunlari kaldirin. Örnegin ; kapi arkalarin da rulo halinde duran hali, ütü masasi, elektrik süpürgesi gibi esyalar , koridorlardaki kitapliklar. Çikisa engel olabilecek durumlarda kullanmak üzere bina içerisinde bir levye bulundurun . Bulusma Noktalari: Ev içinde, ev disinda ve mahalleniz disinda tekrar bir araya gelebileceginiz yerler belirleyin . Deprem oldugunda bütün aile üyeleri bir arada olamayabilir. Eger birbirinizi tekrar nerede bulacaginizi bilirseniz , içiniz rahat olacaktir. Ayri yerlerde olmaniz durumunda, aile bireylerinin birbirlerini haberdar etmek amaciyla mesaj birakabilecegi , sadee aileüyelerinin bildigi yerleri belirleyin. Bölge disi baglanti kisisi: Bir afet sonrasinda bütün telefon hatlarinin açik olmasi yardim çagrilabilmesi açisindan çok önemlidir . Oysa telefon hatlari hasar ve asiri yüklenme nedeniyle kilitlenmektedir . Hem yerel hatlar hem de baskent hatlari yogun olarak beli belirleyin. Bu kisiye sizi merak edecek bütün arkadas ve akrabalarin izin telefon numaralarini verin . Arkadaslariniza da bu kisinin telefon numarasini verin . Bundan sonra iyi oldugunuzu bildirmek için yalniz cakisa bir telefon konusmasi yapmaniz yeterli olacaktir; bölge disi baglanti kisiniz gerisi ni halledecektir . Daha sonra bu kisiye tekrar ulasip sizi arayan kisiler hakkinda bilgi almaniz da kolay olacaktir. Aile üyeleri yer, isim, adres ve telefon numaralarini daima üzerlerinde bulundurmalidirlar. Saglikla ilgili acil durumlar disinda telefonu kullanmayin: Afetten sonra kontürlü telefonlar ve cep telefonlari ile iletisim saglanamayabilir; ya da çok zor olabilir. Bununla birlikte afet durumlarinda cep telefonlarinin ‘kisa mesaj servisi (SMS)' ni k ullanarak haberlesmek mümkün olabilir, çünkü cep telefon sebekesini çok az bir kapasite ile kullanarak kisa mesaj göndermek mümkündür . Önemli evraklarin hazirlanmasi: Bir afet sonrasinda evinize bir daha asla girememeniz halinde yasaminizi devam ettirebilmek için hangi belgelere gerek duyacaginizi düsünün . Deprem sirasinda belgelerinizin kaybolmasini önlemek için birer kopyalarini hazirlayin . Bunlari bölge disindaki bir akrabaniza gönderin veya su geçirmeyen bir torbada ayri bir yerde saklayin . Örnegin , ikametgâh, nüfus kâgidi , banka defterleri , kimlik kartlari, senetler ve is belgeleri, okul diplomalari , pasaport gibi ev raklarin kopyalari deprem çantasinda ya da arabanin bagajinda bulundurulabilir. FIZIKSEL KORUNMA ÖNLEMLERI Binalari Dogru insa Etmek: Binalari güvenli hale getirmenin en kolay ve en ucuz yolu bin alarin insaatinin en bastan dogru olarak yapilmasidir. B i n Binalari depreme karsi güvenli insaa etmenin maliyeti , güvensiz binalarin bir deprem durumunda neden olacagi sorunlar ve getirecegi maddi yükle kiyaslanmayacak kadar azdir. Hiç bir bina depreme karsi %100 dayanikli degildir. Ancak, bina alarimizin içinde yasayanlarin can güvenligini koruyacak sekilde nasil dogru insaa edebilecegi bilinmektedir. Binanin Denetlenmesi: Binanin uzman mühendislerce incelenmesi ve güçlendirilmesi, güçlendirme uygun degilse binadan tasinilmasi en dogrusudur . Güvensiz bir binada kisilerin korunmasini garanti edecek bir yöntem yoktur . Binani denetlenmesi için yerel yönetimler, üniversite ve meslek odalarina basvurulabilir. Yataginizin yaninda fener, is eldiveni ve ayakkabi bulundurun: Deprem sonrasi çikis yolunuzu bulmaya çalısirken ellerinizi ve ayaklarinizi korumaniz gerekebilir . Bunun için, yataginızın yaninda fener, ayakkabi/saglam terlik ve is eldiveni bulundurun . Bunlari elinizin altında olacak sekilde yataginizin yanina plastik bir torba içinde koyun ki depremi hissettiginiz anda hemen uzanip alabilmeniz mümkün olsun . Karanlik bir odada bunlara kolaylikla erismek için bir kaç kez deneme yapın. Bir depremden sonra asla ates kullanmayin: Depremden sonra gaz kaçagi olmadigindan emin olmadan kibrit, çakmak gibi kivilcim yaratabilecek ates kaynaklarini kullanmamamiz gerekir. Sigaralari söndürün . YAPISAL OLMAYAN TEHLIKELER VE RISKLERIN AZALTILMASI ‘Yapisal Olmayan Elemanlar' Nelerdir? Bunlar binanin tasiyici sistemine ait olmayan unsurlardir . Kolonlar , kirisler ve tasiyici duvarlar disindaki hemen her şeydir .Örnegin , aydinlatma, havalandirma, isitma sistemleri, mobily aile diger aksam bunun içine girer. Bir depremde meydana gelen hasarin yaklasik yarisi yapisal olmayan nedenlerden kaynaklanir. Yapisal olmayan hasar c can kaybina, yaralanmalara, tarihi ve kültür el mirasin kaybedilmesine ve büyük ekonomik zarara neden olabilir. DEPREM TEHLIKE AVI YAPILMASI Deprem hazirlik çalismalarina , Deprem Tehlike Avi ile baslanabilir. Burada amacimiz, kayarak ve düserek bize zararverebilecek esyalari belirlemek, bunlari sabitlemek veya yerlerini degistirmektir. Bazen , sadece bir mobil yanın yerini degistirerek bile tehlikeyi giderebilirsiniz. Yapisal olmayan tehlikelerin giderilmesi çalismasina devam etmek için , Deprem Tehlike Avi formunu gözden geçirerek , neler yapacaginizi kontrol edin. DEPREM TEHLiKE AVI Deprem Tehlike Avi, tüm aile üyelerinin katilimiyla evde baslatılmalidir. Evin her yeri, oda oda dolasilip sarsinti sırasında nelerin uçarak, kayarak ya da düserek tehlike yaratabilecegi öngörülmelidir. En çok zaman geçirilen yerler kontrol edilmelidir. Örnegin ; aile üyelerinin uyudugu , yemek yedigi , çalistigi ve oyun oynadigi yerler . Bir arastirmaci gibi çalisarak yapilmasi gerekenler bir liste halinde siralanmali, bulunan tehlikeler giderilene kadar takip edilmelidir . Dep r Deprem Tehlike Avi çalismasini yaparken önceliklerinizi belirleyin . 1. Yasamsal tehdit yaratacak olan esyalarin (yatak odasindaki giysi dolaplari, vb.) sabitlenmesi 2. Maddi kayip ve is kaybi yaratacak olan esyalarin (bilgisayarlar, el ektronik esyalar, vb.) sabitlenmesi 3. Yasaminizi kolaylastiran ya da sizin için önemli olan esyalarin (aile yadigâri biblo , vazo gibi esyalar) sabitlenmesi • Yüksege yerlestirilmis agir esyalar , en kisa boylu aile üyesinin bas hizasindan daha asagida bir yere indirilmelidir . • Mobilyalar , mutfak dolaplari da dahil olmak üzere duvarlara sikica sabitlenmelidir. • Beyaz esyalar ve sofbenlerin sikica sabitlendiginden emin olunmalidir. • Tüp gazlar ve her türlü gaz tanklari bulunduklari yere sikica sabitlenmelidir. • Pencere önündeki yatak ve mobilyalarin yerleri degistirilebilir, dayanikli camlar kullanilabilir, perdeler kapali tutulabilir. • Agir ve önemli elektronik esyalar sikica sabitlenmelidir . • Aydinlatma elemanlarinin tavana saglam sekilde sabitlendiginden emin olunmalıdir. • Duvara çerçeve asarken kanca vida kullanılmalidir. • Tehlikeli maddeler ( zehirli, yanici , parlayici) kontrol edilmeli ve güvenli sekilde tutulmalidır . • Mutfak dolap kapaklarina sarsinti sirasinda açilmalarini önleyecek tutaçlar takilmalidir . ILK MÜDAHALE KAPASITESI : KAYNAKLAR , BECERILER Su ve Yiyecek: Su yasamsal bir gerek sinimdir. Deprem sirasinda hem sokaklardaki hem de bina içindeki pek çok su borusunun kirilmasi beklenebilir. Depremin hemen ardindan eger eviniz saglamsa banyo küvetini ve lavaboyu su ile doldurup yedek su kaynagi olusturabilirsiniz. Alternatif su depolanmasi esastir. Her bir kisi için günlük dört litre su depolayin. Bu miktar en az üç gün için hazirlanmalidir . Bu miktardaki su , içmek , yemek hazirlama k , dis firçalamak, diger asgari hijyenik gereksinimler ve ufak çapta bulasik yikamak için gereklidir. Suyu, saglam , isik almayan , testi veya sisede depolayin. Içine su koydugunuz plastik bidonlari beton zemin üzerine koymayin. Beton zemindeki isi degisikligi zaman içinde s u y un bozulmas i na neden olur. Suyun mümkün s e isik alma y acak bir y e rde tutulmasi daha da iyi olacaktir. Yiyecek depolark en uzun süre dayanacak ve yüksek kalorili yiyecekleri seçin. Tesisatlarin Kapatilmasi: Elektrik salterini , gaz ve su vanalarini kapatin . Bir deprem sonrasindaki en büyük tehlike yangindir . Ilk tehlike gaz sizintisidir . Öncelikle gaz vanalarini kapatin . Her türlü gaz sizintisi ve diger yanici maddelerin tehlike yaratmadigndan emin olmadikça kibrit, çakmak kullanmayin. Elektrik dügmelerine dokunmayin . Tüm elektrikli aletlerin fislerini, elektrik yeniden geldiginde bozulmalarini önlemek için prizden çekin. Eger su borularinda hasar varsa, su vanalarinin da kapatilmasi gerekebilir .Tesisatlarin kapatilmasini ailenin her üyesinin ögrenmesi çok önemlidir . İlk Yardim Seti: Bunlari günlük ilk yardim ihtiyaçlariniz içinde kullanabilirsiniz, ancak malzemeler kullanildikça ya da tarihleri geçtikçe yenileyin. ACIL DURUM IHTIYAÇLARININ HAZIRLANMASI Acil durumda kullanacagıniz ihtiyaçlarinizi depolayabileceginiz bir yer olusturun. Eger mümkünse bunlari evinizin disinda, su ve hava ile temas etmeyecek sekilde bir kutunun içinde saklayin. Eger bu mümkün olmazsa evinizin içinde bunlar için bir yer ayarlayin. Bu malzemeleri sürekli yenileri ile degistirerek taze olmalarina özen gösterin. Kisisel Deprem Çantasi: Ailenizin hayatta kalmasi için gerekli malzemeleri hazirlamaniz çok önemlidir . Binanizda hasar olmasa bile, kendinizi tekrar güvende hissedene kadar disardai kalmayi tercih edebilirsiniz. Bu yüzden söz konusu malzemelerin yaninizda olmasi çok önemlidir . Ayrica benzer bir çantayi da, evinizde olmamaniz durumunda , arabaniz ve is yerinde bulundurmaniz faydali olacaktir. Çantada bulunmasi gerekenler :
Her okulun bir Acil Durum Yönetim Sistemi olmalidir . Okullar bu ve benzeri malzemeleri kendi ihtiyaçlarindan fazla bulundurmalidirlar. YANGINI ÖNLEMEK VE YANGIN GÜVENLIGI Bir deprem sonrasinda en büyük tehlikelerden bir tanesi yangin tehlikesidir . DEPREMDE YANGIN RISKI Depremde potansiyel yangin kaynaklari sunlardir: El Elektrik: El ektrikli hiçbirseye dokunmayin. Tesisati kapatin . Kolay ulasabileceginiz yerlerde fener bulundurun. Fenerden çikacak herhangi bir kivi lcim olasiligina karsi , fenerin temiz bir naylon torba içinde bulundurulması önerilir . Evinizde ve isyerinizde isildak bulundurun . Dogalgaz ve tüp gaz kaçagi: Kirılan dogalgaz borulari, hasarli tüp gazlar, devrilen sofbenlere önlem olarak hemen vanalari kontrol edin. Az miktardaki gaz kaçagi ihtimaline karsi bile çok dikkatli olun . Alev alan ve tutusabilen sivilar: Bu tür sivilari dökülmesi durumunda hemen temizleyin. Ek olarak, sigaralar , kibritler ve mumlarda tehlike yaratabilir . Soba ve benzeri isiticilar: YANGINA KARSI ALINABILECEK ÖNLEMLER Yangini nasil önleyebilirsiniz?
YANGIN GÖRÜRSENIZ Eger yangin görürseniz uymaniz gereken bazi temel kurallar vardir ! Eger yangin küçükse hemen söndürün . Tereddüt etmeden ITFAIYE 110 ' u arayin! (Açik adresi, yanginin ve yapinin türünü, içerde kimse olup olmadigini söyleyin . Telefondaki görevli gerekli bütün bilgileri alip, size telefonu kapatmanizi söyleyene kadar bekleyin.) •“YANGIN VAR!” diye bagirarak çevrenizi uyarin, varsa yangin alarmi çalistirin . Yanginin oldugu odanin kapisini ve yanginla sizin aranizdaki diger tüm kapilari kapatin .
Binada kimsenin kalmamasi için herkesi uyarin. Hemen disari çikin! Asagidaki sartlar altinda bir yangini söndürmeyi asla denemeyin, yangin alanini hemen terk edin ve itfaiye 110'u arayin :
KÜÇÜK YANGININ SÖNDÜRÜLMESI Yanmanin kontrol disi gerçeklesip önlenemeyen hali ‘ yangin'dir . Yanma için üç sey gereklidir. a. Yakit b. Hava / Oksijen c. isi Bunlardan birini yok ederseniz yanma olayi gerçeklesmez. Eger ortamda hava olmazsa, yakit kaynagi tükenirse , isi düserse yanma olmaz . Yanginlarin çogu küçük baslar . Küçük bir yanginin nasil söndürülecegini herkes ögrenebilir. Küçük bir yangini :
Duman atesten daha öldürücüdür ! Hemen yere yakin bir pozisyon alin. Yüzünüzü islak bir havlu ile örtün . Güvenli bir çikis noktasina dogru sürünerek ilerleyin. Sicak olan bir kapiyi açmayin. Eger bir yerde kapali kalirsaniz, kapiyi kapatin ve kapinin altini islak bezlerle tikayin . Sizinle çikıs arasindaki yangin küçükse, hizla çikisa dogru gidin . Eger giysinizin tutustugunu fark ederseniz, DUR, YAT, YUVARLAN! YANGIN SÖNDÜRÜCÜLER Tasinabilir yangin söndürücüler çok degeli yangin söndürme aletleridir. Bu aletler, erken müdahale edilmedigi durumlarda h hizla büyüyebilecek ve daha fazla hasar verebilecek küçük yanginlari ortadan kaldirarak ,can ve mal kaybinin önlenmesinde çok önemli rol oynarlar. Herkesin ögrenmesi gereken ilk nokta, küçük bir yanginin nasil söndürülecegidir , çünkü büyük yanginlarin çogu küçük baslar . Her evde ve ofiste en azindan bir tane çok amaçli , TSE damgali, ABC tipi, yeterince büyük ve etkili ancak herkesin kaldırabiiecegi agirlikta bir yangin söndürücü bulundurulmalidir ; yaklasik 6 kg . ' lik olmasi uygundur . Ailedeki her üye , yangin söndürücünün nasil kullanilacagini ögrenmelidir .
YANGIN SÖNDÜRÜCÜNÜN BÖLÜMLERi 1. Basinç saati: Yangin söndürücüde yeterli basinç olup olmadigini gösterir . 2. Pim: Yangin söndürücü kullanilmadan önce çekilip çikartilmalidir. 3. Hortum basi: Yanginin kaynagina dogrultulmalidir . 4. Hortum : Esnek, kaliteli ve kullanilmasi kolay olmaldir. 5. Etiket: Yangin söndürücünün hangi tür yanginlar için oldugunu ve nasil kullanilacagini gösterir . 6. Tarih etiketi: Son kullanim tarihini gösterir . YANGIN SÖNDÜRÜCÜYÜ KULLANMAK iÇiN P.A.S.S. (Pimi çek, Atese Yönelt, Sik , Süpür) 1. Pimi çek: Pimi yere paralel çekin. 2. Atesin kaynagina dogru yönelt : Yangin söndürücüyü asagidan ve atese dogru tutun . Zehirli gazi solumaktan kaçinin ve üzerinize siçrayabilecek yanmakta olan parçalara dikkat edin . 3. Sik: Yangin söndürücüyü atese dogru sikin . Sikark en belirli bir mesafeden uzaktan sikin ve ates sönmeye basladikça yaklasin. 4. Süpür: Yangin sönünceye kadar süpürür gibi yaparak, söndürücü maddeyi siktiginiz alani genisletin. Yangin sönmedigi takdirde, ilk müdahaleden sonra geri çekilip durumu gözden geçirin. Bir kez sikilan yangin söndürücü tam bosalmasa bile, yeniden doldurulmalidir . Tamamladiginiz her maddenin yanindaki kutucuga onay isareti koyunuz . RISK DEGERLENDIRILMESI VE PLANLAMA Bu konuda bir aile toplantisi yaptik. Evde, her odada en güvenli yerleri belirledik. (Pencerelerden, üzerimize düsebilecek büyük ve agir esyalardan ve yangina neden olabilecek soba, firin gibi nesnelerden uzakta yerler) Evdeki ve binadaki alternatif çikis yollarini belirledik. Çevremizdeki olasi yapisal olmayan tehlikeleri belirledik. Bölge ve baskent disinda baglanti kuracagimiz kisi /kisileri ve telefon numaralarini biliyoruz. Bunlar: Tekrar nasil bulusacagimizi biliyoruz. Evin içinde: Evin disinda: Mahallemizin disinda: Önemli evraklarimizin, adreslerin ve telefon numaralarinin birer kopyasini hazirladik. Bu kopyadan bir nüsha bölge disi bağlanti kisisinde, bir nüshada deprem çantamizda bulunduruyoruz. Deprem sonrasinda telefonu yalnizca acil durumlarda kullanmamiz gerektigini ögrendik. Bilgi edinmek için radyo ve televizyonu kullanmamiz gerektiginiz biliyoruz. Her alti ayda bir planimizi gözden geçirmeyi kararlastirdik. Bu bilgiyi tanidigimiz herkese aktariyoruz . FiZiKSEL KORUNMA ÖNLEMLERi Binamiz güncel deprem yönetmeligine göre tasarlanmis ve insa edilmistir ya da yetkili bir mühendis tarafindan incelenip gereken güçlendirme tamamlanmistir . Binamizi nemden koruyoruz ve gereken tamiratlari vakit geçirmeden yaptiriyoruz . Sarsinti esnasinda düsüp kayarak biz ya da çocuklarimiz için hayati tehlike yaratabilecek yüksek ve agir mobilyalari , büyük elektronik esyalari, aydinlatma elemanlarini , beyaz esyalari , tüp gazlari ve diger esyalari kirislere, kolonlara ve / veya dösemeye uygun sekilde sabitledik. içindeki nesnelerin sarsinti esnasinda düsmesini önlemek için mutfak dolaplarinin kapaklarina güvenlik mandallari taktirdik, televizyonumuzu, bilgisayarimizi ve diger elektronik esyalari uygun sekilde sabitledik ve resim, tablo gibi nesneleri duvara asarken çengel vidalar kullandik. Bir yangin söndürücü bulunduruyor ve yilda en az bir defa bakimini yaptıriyoruz. Sonraki nesillerimize aktarmak istedigimiz aile yadigâri esyalarimizi depremde zarar görmemeleri için sabitledik . Tehlikeli maddelerin, sarsinti esnasinda devrilip dökülmelerini önlemek için bunlari sinirli miktarda bulunduruyor , izole ediyor vebirbirlerinden ayiriyoruz. Yataklarimizin yaninda bir çift ayakkabi , bir çift is eldiveni ve pilleri yeni olan bir el feneri bulunduruyoruz . Deprem sonrasinda, çevremizde gaz sizintisi olmadigindan kesinlikle emin olana kadar çakmak , kibrit ya da bunlar gibi yangına neden olabilecek seyler kullanilmayacagini biliyoruz. Kirilabilecek pencerelerden korunmak için camlara kalin perdeler astik , ya da üzerlerine film çektirdik . İLK MÜDAHALE KAPASITESi : KAYNAKLAR VE BECECILER Hayatimizi sürdürecek gereksinimlerimizi toparlayip evde ve arabamizda bulundurm ak üzere depr em çantalarimizi haz irladik. (kisi basi günlük 4 lit r e su, 3 gün yetecek kadar yiyecek , reçeteli ilaçlar, elfeneri , yedek piller , ilk yardim çantasi , bir miktar nakit para, giysi, tuvalet ve kisi sel temizlik malzemeleri, yaslilar , çocuklar ve engelliler için gerekli olabilecek özel erzak ve ihtiyaçlari da içerecek sekilde hazirlanmis bir çanta ) Yangin söndürücünün nasil kullanilacagini ögrendik. Elektrik salterleri, dogalgaz ve su vanalarini nasil kapatacagimizi biliyoruz. Yasadigimiz yerde, afet sonrasinda kendi kendimize yardim edebilmek için organize olurken kullanabilecegimiz olay kumanda sistemi ya da standart acil durum yönetim sistemi ilkelerin iögrendik . Afete ve acil durumlara hazirlik ile ilgili ilk yardim, yanginla mücadele, hafif arama kurtarma, telsiz haberlesmesi ve Toplum Afet Gönüllüsü bilgi ve becerilerini kazandik. DEPREM SIRASINDA DEPREM SIRASINDA YAPMANIZ GEREKENLER :Deprem sirasinda hersey çok çabuk olur. Bu yüzden düsünüp ne yapacagina karar vermek için zaman yoktur . Deprem sirasinda yapilmasi gerekenleri refleks haline getirene kadar deprem tatbikatlarinin yapilmasi çok önemlidir. Evde, is yerinde, okulda düzenli olarak deprem tatbikati yapilmasi , tatbikat sonrasinda neyin nasil yapildiginin degerlendirilmesi deprem zararlarini azaltmak için gereklidir . Deprem sirasinda, önce bir ses duyarsiniz , sonra da sarsinti baslar. Eger etrafinizda baskalari varsa, onlari korunmalari için uyarmak amaciyla, “ DEPREM!” diye bagirin . ÇÖK , KAPAN, TUTUN
Eger bir mekânin içindeyseniz; Dayanikli bir masanin ya da benzeri bir esyanin yanina ya da altina çökün, camlardan korunun. Sarsinti geçene kadar bekleyin , disarıya kosmayin . Eger disaridaysaniz; Açiklik bir alana gidip, üzerinize düsebilecek yikintilardan, elektrik kablolarindan ve agaçlardan korunun. Eger arabanizin içindeyseniz; Arabayi açiklik bir alana sürün ve orada kalin . Köprülerden , alt geçitlerden ve elektrik direklerinden uzak durun. Eger dar bir sokakta iseniz ; Buralarda güvenli yer çok enderdir. Düsen objelere dikkat edin. Binalarin içi disaridan daha güvenli olabilir. DEPREM SIRASINDA YAPMAMANIZ GEREKENLER
DEPREM SONRASINDA DEPREMDEN SONRA NE YAPMALISINIZ? Sakin olun. Panik yapmayin. Önce kendi emniyetinizden emin olun. Sonra çevrenizde yardim edebileceginiz kimse olup olmadigini kontrol edin . Eger tehli kede degilse kimseyi hareket ettirmeyin. Gidip yardim getirin. IÇERIDE
Disari çikarken , daha sonra rapor etmek üzere etrafiniza bakip yapisal bir hasar ya da yangin tehlikesi olup olmadigini kontrol edin . Binanizda yapisal bir hasar yoksa çogu zaman içeride kalmak daha iyidir . DISARIDA
Eger gönüllü olarak egitim almadiysaniz ama yardim etmek istiyorsaniz, ilk önce yakin çevrenizdekilere yardim edin. Mahalle toplanma noktaniza gidin ve yardim etmek için gönüllü olun . Hasarli binalardan uzak durun. ARTÇI DEPREMLER Artçi depremler sirasinda, panik olmadan ana depremde yapmaniz gerekenleri yapmalisiniz. NE YAPMAMALISINIZ ? Paniklemeyin, çiglik atmayin ve kosmayin. Unutmayin , acil durumlari ve yanginlari bildirmek disinda telefonlari kullanmamalısiniz . Her türlü gaz sizintisi ve diger yanici madde tehlikesinin geçtigine emin olmadikça kibrit, çakmak yakmayin, elektrik dügmelerine dokunmayin . Eger gaz kokusu alirsaniz , mümkünse gaz vanasini kapatin , camlari ve kapilari açin, hemen binayı terk edin. TAHLIYE Tahliye asla hemen ve plansiz olmamalidir . BÖLGE TAHLIYESI Tahliyeyi baslatmadan önce, gidilecek yerin daha güvenli bir yer oldugu ve oraya giden yolun güvenli oldugundan emin olunmalıdır. Bir deprem sonrasinda, bazi alanlarin tahliye edilmesi için gerekçeler olabilir: Sahil seridindeki alçak bölgelerde zemin özellikle zayif olabileceginden, bu bölgeler hemen tahliye edilmelidir. Herkes dikkatlice sahilden uzak yüksek ve güvenli bir bölgeye dogru harekete geçmelidir. Yangin ya da kimyasal madde tehlikeleri insanlarin hizla tehlike altindaki bölgeden uzaklasmalarini gerektirebilir. BiNA VEYA OKUL TAHLIYESI
Binanizin ya da bulundugunuz tesisin disinda içeridekinden daha fazla tehlike olabilir . Disarida güvenli bir toplanma yeri olmayabilir. Disariya çikis yollari açik olmayabilir. Alternatif yollarin açilmasi gerekebilir . Ancak genel olarak , deprem tek basina tahliye için yeterli bir neden degildir. Ciddi bir deprem sonrasinda, etkilenen bölgedeki ögrenciler , yolun açik ve gidilecek yerin güvenli oldugundan kesinlikle emin olmadan, servis araçlariyla hiçbir yere gönderilmemelidirler . Ögrencilerin, tehlike tamamen geçene kadar okulda kalmalari uygun olacaktir; okul yönetimi, ögrenciler , veliler ve ögretmenler buna hazirlikli olmalidir. PSIKOLOJIK DESTEK Afetler insanlari çok farkli biçimlerde etkiler. Olagan disi sartlar altinda olagan olan düsünce, duygu ve davranis boyunda bir dizi tepki biçimi vardir . Afetlerde insanlar çok farkli kayiplar yasarlar . Bir kaybin ardindan gelen dogal bir yas süreci vardir ve bu süreçte insanlarin çesitli sikintilar yasamasi dogaldir . ILK 72 SAAT Bir depremi izleyen ilk 72 saat içerisinde yardimin çogu o anda hemen etrafimizda bulunan kisilerden gelir . Dünyanin hiç bir yerinde ciddi bir afet sonrasindaki tüm gereksinimleri karsilayabilecek bir devlet yoktur . Afetlere hazir olmak için edinebileceğimiz bir çok beceri vardir :
Özel becerilerimiz olmadan da afetzedelere pek çok sekilde yardim edebiliriz: malzeme ve ulasim saglayabilir, yiyecek ve su bulup yemek pisirebilir , çadir ve geçici tuvalet kurabilir , yasli ve çocuklara göz kulak olabilir, güvenli olamayan yerlerin çevresine isaretler dikebilir ve ihtiyaci olanlara psikolojik destek verebiliriz. DIGER AFETLER SEL Sel için erken uyari genellikle mümkündür . SEL BEKLENTISI: Sel olmasi mümkündür . SEL UYARISI: Sel gerçeklesiyor ve ya çok yakinda gerçeklesecek . ANI SEL: Sel bir kaç dakika veya bir kaç saat içinde gerçeklesecek . SELDEN ÖNCE
SEL SIRASINDA
SELDEN SONRA
Siddetli kis kosullari ile siklikla karsilasmayan insanlar soguk havalarda en çok magdur olanlardir ; çünkü nelerle karsilaşacaklarını ve ne yapmalari gerektigini bilemezler. KAR FIRTINASI ÖNCESI :
KAR FIRTINASI SIRASINDA Uygun giysiler ; tek bir kat, agir ve kalin giysi yerine birkaç kat bol, hafif, sicak tutan giysiler , bas parmakli torba eldiven, vücut sicakligini korumak için sapka . Vücudunuzda hipo termi (düsük ısi) belirtileri var mi takip edin; varsa acilen tibbi yardim isteyin. Yakitınizi idareli kullanin ; eviniz biraz daha serin olabilir. Toplu ulasim araçlarini kullanin . Kar firtinasinda araçta iseniz;
HEYELAN HEYELAN BELIRTILERI • Zeminde ve çevrede : Daha önce gözlemlenmis su kaynaklari , sizinti sulari ve suya doygun zeminler / Kaldirim ve yollarda daha önceden ve yeni çatlak olusumlari ve kabarmalar / Beton zemin ve temellerde kivrimlanma ve / veya çatlamalar / Su, gaz borulari gibi yer alti yapilarinin kirilmasi patlamasi / Telefon direkleri, agaç ve bitki örtüleri , istinat duvarlari ve / veya bahçe çitlerinde hareket yönünde meydana gelen egilme , bükülmeler / Yollarda ve zeminde meydana gelen düsey yönde oturmalar / Yagisli mevsimlerde çamur miktarinin artarak suyun bulanik ve kirli bir görünüm almasi Yapilarda: Kapi ve pencerelerin çerçevelerinde olusan sekil bozukluklari / Yapilarin temellerinde ve tasiyici sistemlerinde meydana gelen çatlaklar. HEYELANDAN ÖNCE
HEYELAN SIRASINDA • Kapali alandan disari çikmak için vaktiniz yoksa bulundugunuz mekânda en az etkilenebilecek köseye ( hareketin kaynagindan uzak ) saglam esyalar arasina saklanin. Harekete karsin sabit ve güvenli bir noktaya sikica tutunun ve hareket sona erinceye kadar yerinizden kimildamayin . Açik alanda, toprak kaymasinin oldugu bölgeden acil bir sekilde daha yüksek yerlere dogru uzaklasin . • Çamur veya moloz akmasindan kaçabilecek zamaniniz yoksa kalkan görevi yapacak, saglamligina güvendiginiz cisimlerin arkasina saklanin. Basinizi ve dizlerini karniniza dogru çekerek top seklini alin; basinizi ve ensenizi koruyun. SICAK HAVA DALGASI Sicakliklarin en yüksek sicaklik ortalamalarinin 10 °C ve ya daha üzerinde asiri nemle birlikte uzunca bir periyotta devam etmesidir. ISI DALGASINDAN KORUNMA YÖNTEMLERI
Bir sicaklik dalgasinin neden olabilecekleri: 1. Isi Kramplari 2. Isi Yorgunlugu 3. Isi Çarpmasi/Günes Çarpmasi iLK YARDIM becerisi edinin. NÜKLEER , BIYOLOJIK, KIMYASAL TEHLIKE En genel anlami ile NBK tehdidi ; NBK silahlarina/ teknolojisine sahip ülkelerden, teröristun surlardan, NBK'nin ana maddelerini kullanan teknolojilerden kaynaklanmaktadir. NBK Ortami ile ilgili genel yanlislari su sekilde siralamak mümkündür:
Tüm bu söylentiler karsi yapilabilecek NBK maddelere karsi faaliyetler ; • Sakinma ; NBK maddeleri hakkinda bilgi edinmek, bilmeden, koruyucu malzeme olmadan bu maddelere temas etmemek • Korunma; NBK maddeleri ile ilgili korunma tedbirlerini ögrenmek, gerekli hazirliklari yapmak • Temizleme ( Dekontaminasyon) esasina göre yürütülmektedir . NBK TEHLIKESINDEN ÖNCE • Siren, ikaz ve alarm isaretlerine uyulmalidir. • Güvenlik personeli NBK malzeme ve teçhizati ile teçhiz edilmelidir. • Toplu korunma planlamasi yapilmalidir. • Toplu korunma siginagi olmayan yerlerde , ahsap olmayan, plastik sistemli (contali) kapi ve pencereler , araçlar tercih edilmelidir. m el i dir • Contali kapi ve pencere sistemi olmadigi yerlerde kapi ve pencerelerin sizdirmazligi saglanmalidir . Tüm havalandirma isıtma ve sogutma sistemleri tehlike geçene kadar kapatilmalidir . • Paket ve mektuplar yüksek dozajda ultraviyole Isinlarindan geçirilmelidir . (Mikroorganizma ve sporlarin öldürülmesi için) . NBK TEHLIKESI SIRASINDA VE SONRASINDA Tehlike durumuna göre bulunulan yeri tahliye etmek ya da orada kalarak korunmak karari verilmelidir . Kimyasal Madde Serpintisi • Genellikle hava ile tasinan tehlikeli maddeler için tepede ve rüzgâr üstünde olmak daha iyidir . Nükleer Madde Serpintisi • Agzinizi ve burnunuzu tozlara karsi bir bezle, elbise parçasiyla v.s. koruyun. • Telas etmeden en yakin siginaga yönelin , kapali alana girin. Ev / isyerinde: Siginaga ve ya binanin en alt katina inin . Araç içinde: Pencere ve havalandirma sistemlerini kapatin . Mümkünse en seri sekilde siginaga gidin . TERÖRIST EYLEMLERE KARSI HAZIRLIK OLAYDAN ÖNCE
OLAYLAR SIRASINDA VE SONRASINDA
Bomba Olayi süphesi Varsa: Terkedilmis süpheli paketlerin bomba olabilecegi düsünün. Kesinlikle dokunmayin! Yetkililere haber verin . Emniyet seridi içindeyse bu mekânlari bosaltin . Emniyet seridinin kaldirilmasini bekleyin. Bomba olayi yakinlarinizda gerçeklesirse: Güvenli k altinda bulunan bölgeye girmeye çalismayın. Ikinci bomba olayina karsi bölgeyi kisa bir süre için terk edin. Bulduğunu madde /malzemeleri görevlilere ulastirin, delil olabilirler. Varsa yaralilarin kan ihtiyacini karsilamak için yardimci olun . |
KAR FIRTINASI