Deprem ile Birlikte Yaşamak Zihinsel Engellilerde Depreme Hazırlık Yazan June Isaacson Kailes San Francisco Bağımsız Yaşama Kaynağı Merkezi tarafından geliştirilmiştir. Kaliforniya Acil Servis Ofisi tarafından yenilenmiştir.1997 United Methodist Committee on Relief desteğiyle tartışmaya hazırlanmıştır. 2001 Proje Yöneticisi : Marla Petal Uyarlama Koordinatörü: Sühey la Sezan Uyarlama B.Ü. Kandilli Rasathanesi ve Deprem Araştırma Enstitüsü Afete Hazırlık Eğitim Projesi Ve Bu yayın Yabancı Ülkelere Afet Yardımı, Amerikan Uluslararası Kalkınma Kurumu'nun AOT-G–00–00–00235–00 nolu resmi kararı ile gerçekleşmiştir. Bu yayındaki yazar(lar)ın görüş(lerinin)ünün, Amerikan Uluslararası Kalkınma Kurumu açısından bağlayıcılığı yoktur. Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) ve İsviçre Kalkınma ve işbirliği Teşkilatı (SDC) tarafından desteklenen "Afetlere Hazırlıklı Olmak için Yerel Kapasiteyi Geliştirme Projesi" Kapsamında yayımlanmıştır. © Copyright 2005 Boğaziçi Üniversitesi Kandilli Rasathanesi ve Deprem Araştırma Enstitüsü Çengelköy 34684 İstanbul tel: 90 216 516 33 09 faks: 90 216 332 32 11 Depremler dünyanın birçok yerinde meydana gelen doğal olaylardır. Ülkemizin %96'sı deprem kuşağındadır. Her ne kadar uzun vadede tahminler olsa da, günümüz teknolojisi ile kısa vadede ne zaman bir deprem olacağı hakkında önceden tahmin yapmak mümkün değildir. Depremden kor unmak ve deprem zararları nın azaltılması için afet bilinci yüksek bir toplum oluşturmak amacı ile Enstitümüzce "Afete Hazırlık Eğitim Birimi” (AHEB) yürütülmektedir. AHEB kapsamında yürütülen eğitim çalışmalarının amacı; afet bilincini yükseltmek, kendimizi ve çevremizdekileri gelecek bir afete hazırlamak için, pek çok küçük adım atarak alınan önlemlerle afet riskinin azaltılabileceği bilgisini yaygınlaştırmaktır. Bu kapsamda, Deprem ile Birlikte Yaşamak; Engellilerde Depreme Hazırlık El Kitabının amacı: Engellileri ve Engelli gruplarına göre her bireyi, depremin yaratacağı tehlikeler hakkında bilinçlendirmek, içinde bulunduğu tehlikeyi azaltmak için neler yapılabileceği konusunda eğitmek, engelli bireylere depreme hazırlığın aşamalarını tanıtmak ve bu bireylere depreme hazırlık için gerekli adımları at ma k üzere cesaretlendi r me k , engelli her bi rey i n kendisini bütünün bir pa rç ası olar ak gö r m e s ine y a r d ı mc ı olma k ve olas ı bi r d e pr emd e ac il durumlara karşı daha hazırlıklı hale getirmektir. Deprem ile Birlikte Yaşamak; Engellilerde Depreme Hazırlık El Kitabı on bölümden oluşmaktadır. Bunlar sırasıyla, Engelliler için Deprem Uyarıları, Engelli Grupları Deprem Uyarıları, Tehlikeler, Acil Durum ihtiyaçlarını Toplamak, Deprem Planlaması, Yeterli Olmanın Tatbikatı, Deprem Sırasında, Sarsıntı Bittikten Sonra, Mahalle Planı ve Uygulama Çalışmaları’dır. Olası bir depremde toplum olarak can ve mal kaybını azaltıcı önlemlerin alınmasına katkıda bulunmasını diler, bu kitabın hazırlanmasında içerik uyarlama desteği veren Başbakanlık Özürlüler İdaresi Başkanlığı’na ve adı geçen herkese teşekkür ederim. Prof. Dr. Ahmet Mete IŞIKARA B.Ü. K.R.D.A.E. Müdürü Olası bir depremde, bütün düny ada olduğu gibi ülkemizde de kaynaklar çok sınırlı olacağından ihtiyaç duyulan yardım insanlara zamanında ulaşamayabilecektir. İlk 72 saatte yardımın neredey se tamamının yakın çevremizde bulunan insanlardan geldiği unutulmaması gereken bir gerçektir. Özellikle, özel durumlarından dolayı daha ayrıcalıklı bir çalışma ve hazırlık gerektiren kişiler için hazırlanmış olan bu kitabın amacı: Engellileri ve engelli gruplarına göre bireyleri depremin yaratacağı - Engellileri ve her engelli grubunu içinde bulunduğu tehlikeleri azaltmak için neler yapabileceği konusunda eğitmek. - En gelliler e ve eng elli gr up larına gö re b irey lere depr eme h azırlığ ın aş a mal ar ını tan ıt mak ve engelli bir ey ler i dep reme hazırlık için g erekl i ad ı mları at mak üz ere ces aretlen dir me k. - Her engelli bireyi bir depremde acil durumlara karşı daha hazırlıklı hale getirmek konusunda aşağıdakilerin önemine ilişkin kavrayış yaratma; • Kişisel Destek Ağı Yaratma - Her engelli bireyi hayatı kucaklamaya teşvik etmek ve Temel Afet Bilinci öğretisini topluma yayma konusunda kendisini bütünün bir parçası olarak görmesine yardımcı olmaktır. TÜM ENGELLİ GRUPLARI İÇİN DEPREM UYARILARI 4 TÜM ENGELLİ GRUPLARI İÇİN DEPREM UYARILARI DEPREM GERÇEĞİ Bu kitap, bir depremde sizi acil durumlara daha hazırlıklı hale getirmek üzere yapılacak faaliyetlerin kontrol listesini oluşturmak amacıyla, Engelliler İçin Deprem Uyarıları, (örneğin hareket, görsel, iletişimsel, zihinsel, ruhsal, işitsel vb.) Acil Durum Belgelerini Toplama Esasları ve Acil Sağlık Bilgi Kartı Oluşturma bilgi notları ile bağlantılı olarak kullanılmak üzere hazırlanmıştır. Tüm bu bilgi notları olmadan hazırlık yapmanız için gerekli bilgileri edinmiş olmazsınız. Hazırlık, yapılması gereken bir sürü iş gibi görünebilir. Öyledir de. Hazırlanma zaman alır ve çaba ister. Bu yüzden; gücünüz ve bütçeniz elverdiğince bir şeyler yapın. Önemli olan hazırlanmaya başlamaktır. Ne kadar çok şey yaparsanız, o kadar güvende olacaksınız; böylece, kendinizi, ailenizi ve sahip olduğunuz eşyaları koruyabilirsiniz. Kişisel Bir Destek Ağı Kurmak Kişisel destek ağı, acil bir durumda sizin iyi olduğunuzu ve yardıma ihtiyacınız olup olmadığını kontrol edecek bireylerden kurulur. Bu ağ; arkadaşlarınız, oda arkadaşlarınız, aile üyeleriniz, akrabalarınız, özel görevliler, iş arkadaşlarınız ve komşularınızdan oluşur.
Kişisel Destek Ağınızla Tartışacağınız ve • Acil durum öncesinde, kişisel destek ağınızın bir depremin ardından sizi hemen kontrol etmesi ve gerektiğinde yardım ulaştırması için düzenlemeler yapın. •Önemli anahtarları değiş tokuş yapın • Bir acil durumda birbirinizle nasıl bağlantı kuracağınıza ilişkin bir İletişim sisteminde anlaşın ve uygulayın. Telefonların Çalışmayabileceğini hesaba katın. •Acil durumlarda gereçlerinizi nerede sakladığınızı gösterin. • Siz ve sizin kişisel ağınızdakiler, birbirinizin şehirden ne zaman ayrılıp, ne za man geri döndüğünü bilmelisiniz. • Acil durum dokümanlarının, tahliye planlarının ve acil sağlık bilgi kartının kopyalarını paylaşın. • İlişkiler karşılıklı olmalıdır. Herkes, birbirinin ihtiyaçlarını ve acil bir durumda Seyahat Otellerde/motellerde kaldığınızda, danışmaya acil bir durumda yardıma ihtiyacınız olacağını ve ne tür yardım istediğinizi bildirin. TÜM ENGELLİ GRUPLARI İÇİN DEPREM UYARILARI Acil Sağlık Bilgi Kartı • Acil Sağlık Bilgi Kartı; kurtarma ekibinin, sizi bilinçsiz ya da sayıklama anında bulduğunda ya da sizi hemen tahliye etmeleri gerektiğinde, hakkınızda bilmeleri gereken önemli bilgileri öğrenmelerini sağlar. Acil Bağlantı Listesi • Sizin yaşadığınız bölgenin hemen dışında (yaklaşık 150 km) yaşayan Acil Durum Belgeleri (Bir afetten sonra gerekecek önemli bilgileri içerir.) Acil durum dokümanlarını, evdeki acil ihtiyaç çantalarında saklayın. Hayat Kendine Yeterlilik Becerisini Oluşturmak Çevrenizin, acil bir durumda sizin ne tür yardıma ihtiyacınız olacağını saptamalarının yanı sıra, siz de yapabileceklerinizi, sınırlarınızı ve ihtiyaçlarınızı değerlendirin. 1. Bağımsız olarak tesisatı (gaz, su, elektrik) kapatabiliyor musunuz? • Ana kapatma vanalarının nerede olduğunu biliyor musunuz? Onlara ulaşabilir misiniz? • Bu vanaları kapatmak için doğru anahtarı bulup kullanabiliyor musunuz?
2. Bir yangın söndürme cihazını kullanabiliyor musunuz? • Daha önce kullandınız mı? • Sizin bu araçları kullanabilmeniz için kollar eklendiniz mi?
3. Tahliye çantanızı taşıyabiliyor musunuz? • Çantayı taşımak için neye ihtiyacınız var; ara vermeden ne kadar taşıyabilirsiniz; başka yerlerde de böyle bir çanta saklıyor musunuz? 4. Çıkış yolunuzu kapatacak büyük eşyaların yerini değiştirdiniz ya da yerlerine sabitlettirdiniz mi? 5. Aşağıdakiler için talimat yazın (kendiniz ve kişisel destek ağınız için birer kopyasını alın.) a . T e si sa t ı n k a pa t ı lmas ı ; çabuk tan ı nm a s ı iç in r e n kli ban t l a r y a da etiketler yapıştırın. • Ana gaz vanası, elektrik sayaç kutusu ve ana su vanasını ne oldukları belli olacak şekilde etiketleyin. • Biraz koku duyduğunuzda, kişisel destek ağınızı gaz sızıntısını kontrol için uyarın. b. Zorunlu ekipmanınızı kullanma ve güvenli bir biçimde taşıma şekli. Donan ı m ı n ı za , b a sit ç e o kunaca k ve an la ş ı lacak biçimde bir tal i m a t iliştirin. c. Bu talimat eğer taşınmanız gerekiyorsa, güvenli bir biçimde taşınmanız d. Kişisel yardım hizmetinin nasıl sağlanacağı. • Size yardımcı olan herkese önemli temizlik konularını hatırlatın. Sınırlı • Tüm kişisel bakım ihtiyaçlarınızın, (giyinme, banyo) size en iyi şekilde yardımcı • İlaçlarınızın, yardım gereçlerinin ve diğer ihtiyaçlarınızın nerede • Çıkış güzergâhındaki engellerin ve olası tehlikelerin bilincinde olun.
Kendine Yeterlilik Becerileri Tatbikatı
İnsanlara, hareket cihazlarınızın nasıl kullanılacağını; emniyetli ve çabuk bir biçimde nasıl taşınacağınızı hızlı bir biçimde anlatmanın sorumluluğunu üstlenin ve bunun uygulamasını yapın. Kurtarma çalışanlarına açık, belirgin, tam talimat ve direktif vermek üzere hazırlıklı olun; örneğin, “oksijen tankımı al”,”tekerlekli sandalyemi al”, “buzdolabından ilacımı al”, “yatağımın altından iletişim cihazımı al"... Bu talimatları, en az sözcükle, en kısa zamanda vermenin uygulamasını yapın. Örneğin, geleneksel itfaiyeci taşıması solunum sorunu olan bazı kişiler için tehlikeli olabilir. Sizi hareket ettirmeleriyle ilgili olarak kısa talimatlar vermeniz gerekebilir. Afet çalışanlarından bir barınma imkânı istemek üzere hazırlanın. Örneğin; su, yiyecek ve afet yardım başvuruları için uzun periyodlarla uzun kuyruklarda bekleyemeyecekseniz, kuyrukta bekleyememe nedeninizi açık ve tam olarak açıklamanın uygulamasını yapın. İhtiyaçları Yanınızda Taşımak Her Zaman Yanınızda Bulunduracaklarınız Pake t l em e/Ta ş ı ma Öner ile r i: T e ke rlekl i sandaly ey e, y ürütece y a da di ğ er yardım cihazına asılan bir bel çantası ya da sırt çantası 1. Acil Sağlık Bilgi Kartı, Özürlüler için Kimlik Kartı (Bkz. sayfa 18) 2. Kişisel yardım ihtiyaçlarınızın en iyi nasıl sağlanacağını anlatan talimatlar. 3. Acil Durum Belgeleri 4. Gerekli ilaçlar/reçete kopyaları (en az bir haftalık) 5. El feneri 6. İşaret cihazları (düdük, korna, zil vb.) 7. Küçük, pilli radyo ve yedek piller
Acil Durum Çantalarına Eklenecek Gereçler Acil durum gereçlerinizi depremden sonra rahat ulaşabileceğiniz yerlere saklay ınız. Diğer insanlar herhangi bir acil durum gerecini pay laşabilirler ama sizin, ihtiyaçlarınızı, etiketlenmiş ayrı bir çantada saklamanız gerekiyor. Engelinizle ilgili ihtiyaçlarınızdan iki hafta yetecek kadarını (ilaç şırıngaları, solunum cihazı, kateder, dolgu malzemesi, damıtılmış su vb.) el altında bulundurun. Solunumla, kalple ilgili sorunlarınız ya da çoklu kimyasal maddelere duyarlılığınız varsa; havlu, maske, endüstriyel solunum cihazları ya da nefes almanıza yardımcı olacak, kullandığınız diğer gereçleri yanınızda bulundurun. Barınma yerlerinin ya da i l k yardım istasyonlarının sizin ihtiyaçlarınızı karşılamalarını beklemeyin. Acil bir durumda gereçler sınırlı olacaktır. E ğe r ekst ra iht iy a çla r ı bul undur a may acak duru md ay sanı z, engell ilerle ilgili organizasyonlara başvurmayı düşünün. İlaçlar Hayati önem taşıyan ilaçları (kalp, kan basıncı, doğum kontrolü, diyabetik, ö z e l il aç l a r v b . ) en az 7 i l a 14 g ün y e tecek mi k t arda saklamanı z v e b u ihtiyaçları her zaman yanınızda bulundurmanız en iyisidir. Bu mümkün değilse, üç günlük ilaç ihtiy açlarını bul undurmak bile son derece fay dalı olacaktır. Yedek ilaç ihtiyaçlarını ve reçete kopyalarını elde etmek için doktorunuzla işbirliği yapın. Yeterli miktarda ilaç birikinceye kadar periyodik olarak bir dozaj azaltmanın güvenli bir yol olup olmadığını sorun. Reçetelerinizin kopyalarını çıkarın ve her birini acil durum çantalarınızda (acil durum kartı belgelerinin ve tahliye planınızın yanında) bulundurun İlaçlarınızın raf ömürleri ve depolama ısılarıyla ilgili konuları eczanenize sorun. Sakladığınız ilaçlarınızı, depoda kalma süreleri açısından, hangi sıklıkta yenileyeceğinizi sorun. Kliniğiniz ya da hastaneniz tarafından verilen ilaçlarınız va r s a (me t ad on , kemot e rapi y a da rady ot erapi gibi), 3 i l a 14 gü nlük ara vermek durumunda nasıl hareket edeceğinizi sorun. Dar, ısıtma siste mi ol may an barınaklarda y aşamak; zatürree, grip ve soğuk algınlığını artırabilir. Bu yüzden, önlem olarak çantanızda vitamin ve ilaç bulundurun.
Donanım ve Yardımcı Cihazlar Önemli donanım ve yardım cihazlarını, sabit, uygun ve güvenli bir yerde tutun; böylece depremden sonra hızlı ve kolay ulaşabilirsiniz. Dişler, işitme cihazları, protezler, hareket cihazları, baston, koltuk değnekleri, yürüteç, solunum cihazı, rehber hayvanlar için emniyet kayışı, ek iletişim cihazları ya da elektronik iletişim cihazı, yapay yutak, tekerlekli sandalye, sıhhi yardım malzemesi, pil, gözlük ve temizleme sıvılarıyla birlikte lensleri güvenli bir yerde bulundurun. Örneğin; duyma cihazını, gözlük vb. gereçleri sabitlenmiş gece lambasına ya da yatağın tahtasına bantlayın. Bu onların düşmelerini, fırlamalarını ya da yuvarlanmalarını önleyecektir. Bir dizüstü bilgisayar kullanıyorsanız, bir güç transformatörü almayı düşünün. Bir güç transformatörü, çoğu dizüstü bilgisayarı için (12 voltluk ya da daha az) bir aracın sigara çakmağı kadar güç harcar.
KİŞİSEL ACİL HAZIRLIK KONTROL LİSTESİ BİTİRME TARİHİ FAALİYETLER Kişisel bir destek ağı kurun. Bir acil sağlık bilgi kartı geliştirin. Kopyalarını cüzdanda, çantada ve acil durum gereçlerini çantanızda bulundurun. Bir acil bağlantı listesi oluşturun (Acil durum belgelerinin toplanması için deprem uyarılarına bakınız). Acil durum belgelerini toplayın (Acil durum belgelerinin toplanması için deprem uyarılarına bakınız). Acil durum belgelerini acil ihtiyaç çantasında ve emniyet depo kutusunda saklayın; kopyalarını Kendine yeterlilik becerilerini oluşturun. Yanınızda bulundurmanız gereken gereçleri her zaman elinizin altında olacak şekilde toparlayın. Acil durum çantaları için engelinizle ilgili ihtiyaçları toplayın. Hayati önem taşıyan ilaçlarınızın yedi günlük stokunu bulundurun. Önemli donanım ve yardım cihazlarını sabit, uygun ve emniyetli yerde tutun. Acil bir durumda ihtiyaç duyacağınız yardım konularını yazılı talimata dönüştürün. Bir rehber hay van kullanıyorsanız, rehber hay van ve ev hayvanları için deprem uyarılarına bakını Ayrıca kendinize uygun bilgi notlarına bakınız. (Sağlık Kartları, acil durum
Acil Durum Belgelerini Toplamak Bu bölüm, sizi depreme hazırlıklı hale getirmek üzere, Acil Durum Belgelerinin Bu hazırlıklar, yapılması gereken bir sürü iş gibi görünebilir. Öyledir de. Hazırlan ma za man alır ve çaba ister. Bu y üzde n; gücünüz ve bütçe niz elverdiğince bir şeyler yapın. Önemli olan hazırlanmaya başlamaktır. Ne kadar çok şey yaparsanız, o kadar güvende olacaksınız; böylece, kendinizi, ailenizi ve sahip olduğunuz eşyaları koruyabilirsiniz.
BİTİRME TARİHİ FAALİYETLER Acil bağlantı listesini ve belgelerini acil durum gereçleri çantalarında, cüzdanda, kasada saklayın ve kopyalarını kişisel destek ağına ve bölge dışı bağlantınıza verin. Her 6 ayda bir yenileyin.
Acil Bağlantı Listesi • Sizin yaşadığınız bölgenin hemen dışında (yaklaşık 150 km) yaşayan birkaç arkadaşınızdan veya akrabanızdan, bir depremden sonra size ne olduğunu öğren me k üzere evi ni z e ba kmal a rını isteyi n. Çoğ unl uk l a uzak bir y erden aramak, afet bölgesinden aramaktan daha kolaydır. Tüm aile üyeleri, yerlerini ve durumlarını bildirecekleri bağlantı kişisini arayacağını bilmelidir. Bir kere bağlantı yapıldığında, bağlantı kurduğunuz kişinin afet bölgesi dışındaki diğer arkadaşlarınıza ve aile üyelerine haber vermesini sağlayın. Bu, afet bölgesinde telefonlar çalışmaya başladığında içeriden ve dışarıdan aramaların sayısını azaltacaktır. Acil Durum Belgeleri (Bir afetten sonra gereken tipik önemli bilgileri içerir). Acil durum belgelerinin kopyaları şunları içerir: • Ar ab a, tek n e v b . ara ç l a r ı n ruhs atla r ı v e belge nu m a ralar ı * • Sigorta poliçesi numaraları* • Şirket isimlerini, adreslerini ve telefon numaralarını içeren sigorta, iş ve kredi alınan yerlerin numaraları* Acil Durum Belgelerini Saklama Acil Sağlık Bilgi Kartınızı, Acil Bağlantı Listenizi her 6 ayda bir yenileyin. ACİL BAĞLANTI LİSTESİ Şehir dışı acil bağlantı listesi öncelik sırasına göre hazırlanmalıdır (Ulaşılan ilk kişi listedeki diğer kişileri aramalıdır).
Mahalle dışında ama bölge içinde olası toplanma ve barınma alanları
ALAN 1 Ev İş
ALAN 2 Ev İş DİĞER ÖNEMLİ BAĞLANTILAR EV HALKININ HER ÜYESİ İÇİN EV
Acil Sağlık Bilgi Kartı Oluşturmak Bu bilgi notu, bir depremde sizi acil durumlara daha hazırlıklı hale getirmek üzere, Acil Sağlık Bilgi Kartını Oluşturmak için bir faaliyetler listesi vermek amacıyla, Engelliler İçin Deprem Uyarıları, Engelli Grupları Deprem Uyarıları (Örneğin hareket, görsel, iletişim, zihinsel, ruhsal, işitsel vb.) ve Acil Durum Belgelerini Toplama bilgi notları ile bağlantılı olarak kullanılmak üzere hazırlanmıştır. Tüm bu bilgi notları olmadan hazırlık yapmanız için gerekli bilgileri edinmiş olmalısınız. Hazırlık, yapılması gereken bir sürü iş gibi görünebilir. Öyledir de. Hazırlanma zaman alır ve çaba ister. Bu yüzden; gücünüz ve bütçeniz elverdiğince bir şeyler yapın. Önemli olan hazırlanmaya başlamaktır. Ne kadar çok şey yaparsanız, o kadar güvende olacaksınız; böylece, kendinizi, ailenizi ve eşyalarınızı koruyabilirsiniz. BİTİRME TARİHİ FAALİYETLER Acil Sağlık Bilgi Kartınızı tamamlayın ve / veya Kopyaların cüzdanınızda, çantanızda ve tüm acil durum gereçleri çantalarında bulundurun.
Kartı Düzenlemek Acil Sağlık Bilgi Kartı; kurtarma ekibinin, sizi bilinçsiz ya da sayıklama anında bulduğunda ya da sizi hemen tahliye etmeleri gerektiğinde, hakkınızda bilmeleri gereken önemli bilgileri öğrenmelerini sağlar. Bir Acil Sağlık Bilgi Kartı; kullandığınız ilaçlar, cihazlarımız, alerjik duyarlılıklarınız, varsa iletişim güçlükleriniz, tercih edilen tedavi, tıbbi tedavi veren yerler ve bağlantı kurulacak önemli kişilerin numaralarını kapsamalıdır. Kartın Kopyaları Acil durum gereçleri çantasında, sizin yanınızda taşınacak çantada, arabamızda, işyerinizde, cüzdanınızda ve çantamızda (özürlüler için kimlik kartı (bkz. sayfa 22), sürücü belgesi, nüfus cüzdanının yanında), tekerlekli sandalye paketinde vb. yerlerde bulundurmak üzere, bu karton fotokopilerini hazırlayın. Adı/Soyadı : Berk CAN Cadde / sokak adı : Irmak cad. Şehir, bölge, kod : Adana Acil Bağlantılar : İpek GÜR (Teyze) Mert CAN (Amca)
Acil Sağlık Bilgi Kartı
1. Adı/Soyadı 2. Adres Şehir İlçe Kod 3. Tel Ev İş faks Cep 5. 6. Sosyal Sigorta No 7. Sağlık Sigorta No & Grup No 8. Doktorlar 9. Acil Bağlantılar (Şehir içi) 10. Acil Bağlantılar (Şehir dışı)
11. Kişisel Destek Ağı
12. Sağlık Engellilik Durumu 13. İlaçlar 14. Beklenen Yardım İhtiyacı 15. Alerjiler 16. Aşı Tarihleri 17a.İletişim / Cihaz / Diğer İhtiyaçlar 17b.Kullanılan Cihaz 17c.Sıhhi Sağlık İhtiyaçları TÜM ENGELLİ GRUPLARI İÇİN DEPREM UYARILARI
Adı/Soyadı Acil Bağlantılar (şehir
Gelişim ya da Zihinsel Yetersizliği Olanlar (Zekâ geriliği, beyin zedelenmesi, felç ya da algılamayı yavaşlatan diğer durumlar) Bu bilgi notu, bir depremde sizi acil durumlara daha hazırlıklı hale getirmek üzere, Zihinsel Yetersizliği Olanlar için yürütülen faaliyetlerin listesini oluşturmak amacıyla, Engelliler İçin Deprem Uyarıları Bilgi Notları ile bağlantılı olarak kullanılmak üzere hazırlanmıştır. Tüm bu bilgi notları olmadan, hazırlık yapmanız için gerekli bilgileri edinmiş olmazsınız. Hazırlık, yapılması gereken bir sürü iş gibi görünebilir. Öyledir de. Hazırlanma zaman alır ve çaba ister. Bu yüzden; gücünüz ve bütçeniz elverdiğince bir şeyler yapın. Önemli olan hazırlanmaya başlamaktır. Ne kadar çok şey yaparsanız, o kadar güvende olacaksınız; böylece, kendinizi, ailenizi ve eşyalarınızı koruyabilirsiniz. BİTİRME TARİHİ FAALİYETLER
Bir deprem sırasında ve depremden sonra ne yapacağınızın uygulamasını yapın. Yazılı bir Acil Durum Planını yanınızda bulundurun. Kişisel Destek Ağı planlarının kopyasını çıkarın. Hatırlamaya yardımcı olacak yol ve yöntemler. İhtiyaçlarınızı birisine nasıl söyleyeceğinizin uygulamasını yapın. Depremden önce, deprem sırasında ve depremden sonra • Bir deprem sırasında ve depremden sonra yapacaklarınızın uygulamasını yapın. • Bir deprem sırasında ve depremden sonra ne yapacağınıza dair kendinizi rahat ve güvende hissedinceye kadar, zamanınızı geçirdiğiniz yerleri (iş, ev, okul, gönüllü
Acil Durum Planı
• Yanınızda ve birkaç yerde yazılı bir Acil Durum Planı bulundurun. Acil durum planınızın okunması ve anlaşılması kolay olmalıdır. • Depremden sonra bilgi çoğunlukla size çabuk ulaşır. Depremden sonra yapmanız gerekenleri hangi yollarla yapacağınızı düşünün. Küçük bir ses kayıt cihazı, not alabileceğiniz ve liste yapabileceğiniz bir ajanda size konulan hatırlatmada yardımcı olacaktır. • Yazılı acil durum planınızın kopyalarını kişisel destek ağınıza ulaştırın.
İletişim • Kurtarma ekibinden birinin sizinle ilgili bilmesi gerekenleri düşünün ve bunu kısa ve öz olarak söylemeye hazırlıklı olun ya da yanınızda yazılı bir kopyasını taşıyın: - Ben okuyamıyorum. İşitme cihazı kullanarak iletişim kurabilirim. Cüzdanımda ya da acil durum gereçleri çantamda bulabileceğiniz bazı basit resimler ya da anahtar sözcüklerle gösterebilirim. - Sizin bana söylediğinizi anlamakta güçlük çekebilirim; lütfen yavaş yavaş ve basit bir dille anlatın. - Ben kolayca unutuyorum. Lütfen vereceğiniz bilgiyi benim için yazın.
İletişim ve Konuşma ile İlgili Engeli Olanlar Bu bilgi notu, bir depremde sizi acil durumlara daha hazırlıklı hale getirmek üzere, İletişim ve Konuşma ile İlgili Engeli Olanlar için yürütülen faaliyetlerin listesini oluşturmak amacıyla, Engelliler İçin Deprem Uyarıları Bilgi Notları ile bağlantılı olarak kullanılmak üzere hazırlanmıştır. Tüm bu bilgi notları olmadan, hazırlık yapmanız için gerekli bilgileri edinmiş olmazsınız. Hazırlık, yapılması gereken bir sürü iş gibi görünebilir. Öyledir de. Hazırlanma zaman alır ve çaba ister. Bu yüzden; gücünüz ve bütçeniz elverdiğince bir şeyler yapın. Önemli olan hazırlanmaya başlamaktır. Ne kadar çok şey yaparsanız, o kadar güvende olacaksınız; böylece, kendinizi, ailenizi ve eşyalarınızı koruyabilirsiniz. BİTİRME TARİHİ FAALİYETLER Nasıl iletişim kuracaksınız? Tüm Acil Durum Gereçleri çantalarında İletişim Cihazlarınızı Acil Sağlık Bilgi Kartına İletişim Bilgisini ekleyin. İletişim cihazları için piller ya da şarj aleti. İletişim •Her zamanki iletişim cihazlarınız olmadığında (işitme yükseltici cihaz, sözcük tahtası, yapay yutak), acil ekip çalışanlarıyla nasıl iletişim kuracağınızı saptayın. İletişim Cihazları •Alfabe ya da mesaj panosu, kâğıt, yazı gereçleri, öngörülen bir acil duruma göre önceden yazılmış mesaj ve anahtar sözcükleri tüm acil durum çantalarınızda, cüzdanınızda, el çantanızda vb. bulundurun. Acil Sağlık Bilgi Kartı •Acil Sağlık Bilgi Kartınıza sizinle iletişim kurmanın en iyi yolunu ekleyin; örneğin yazılı notlar, mesajları/sözcükleri/resimleri göstererek anlatma, sessiz bir yerde konuşma. Alternatif Güç Kaynağı •Eğer anında iletişim aracı olarak bir bilgisayar ya da dizüstü bilgisayar kullanıyorsanız alternatif bir güç kaynağı edinin. (piller, akü vb.)
Ruhsal Sorunları Olan Kişiler Bu bilgi notu, bir depremde sizi acil durumlara daha hazırlıklı hale getirmek üzere, Ruhsal Sorunları Olan Kişiler için yürütülen faaliyetlerin listesini oluşturmak amacıyla, Engelliler İçin Deprem Uyarıları Bilgi Notları ile bağlantılı olarak kullanılmak üzere hazırlanmıştır. Tüm bu bilgi notları olmadan, hazırlık yapmanız için gerekli bilgileri edinmiş olmazsınız. Hazırlık, yapılması gereken bir sürü iş gibi görünebilir. Öyledir de. Hazırlanma zaman alır ve çaba ister. Bu yüzden; gücünüz ve bütçeniz elverdiğince bir şeyler yapın. Önemli olan hazırlanmaya başlamaktır. Ne kadar çok şey yaparsanız, o kadar güvende olacaksınız; böylece, kendinizi, ailenizi ve eşyalarınızı koruyabilirsiniz. BİTİRME TARİHİ FAALİYETLER İhtiyaçlarınızı nasıl ileteceğinizin uygulamasını yapın. Bir depremden sonra verebileceğiniz tepkileri tahmin edin ve bu tür tepkilerle başa çıkmanın yollarını planlayın. Hastanede tedavi gören bireyseniz, Tedavi Talimatlarınızı
İletişim • Kurtarma ekibinden birinin sizinle ilgili bilmesi gerekenler üzerinde düşünün; bunu kısa ve öz olarak söylemeye hazırlıklı olun ya da yanınızda yazılı bir kopyasını bulundurun. Örneğin: Benim ruhsal sorunum var. Acil bir durumda alt üst olabilirim. Sakin bir köşe bulmamda bana yardımcı olun, yaklaşık 10 dakikada kendime gelirim. Panik sorunum var. Eğer paniklersem bana çantamda, cüzdanımda, cebimde vb. bulunan yeşil tabletlerden (ilacın adı) birini verin. Ben ilaç kullanıyorum ve kanımın her bir kontrol edilmesi gerekiyor. ZİHİNSEL ENGELLİLER İÇİN ÖZEL UYARILAR
Tepkiler Bir depremden sonra ortaya çıkabilecek pek çok duygusal tepki vardır. Bu tepkiler: kafa karışıklığı, düşünce dalgınlığı ve hafıza kaybı, kaygı, endişe, paranoya, ağlama, korku, panik, uyku düzensizliği, durmadan yürüme, bağırma, depresyon, içine kapanmak, çabuk sinirlenmek, kaygılanmak ve titremek gibi belirtileri kapsar. Beklediğiniz tepki tipleri üzerinde düşünün ve plan yapın. (Arkadaşlarınızdan, ailenizden, terapistinizden ya da servis uzmanınızdan yardım almayı düşünün.) • Kişisel destek ağınızdaki üyelerin duygusal destek önerileri getirmesine hazırlıklı olun, böylece depremle ilgili duygularınızı tanıyıp ifade edebilirsiniz.
Tedavi Talimatları • Tıbbi yardıma ihtiyacınız olabilir. Hatta hastaneye yatmanız gerekebilir. Bakım ve tedavi bilgilerinizi ya da açık sürekli bir sağlık vekâletnamesini yanınızda bulundurun. Böylece sizin seçtiğiniz biri durumunuza müdahale edebilir.
Çevremizdeki birçok şey gerekli önlemler alınmazsa bir deprem anında bizim için tehlikeli olabilir. Bu bölümde olası tehlikelerden ve alınması gereken önlemlerden bahsedilecektir. Yaşamsal Tehdit Oluşturan Tehlikeler Aşağıdaki tehlikeler, yaşamsal tehdit olarak düşünülmektedir. Bu tehlikelere karşı öncelik sırasına göre tedbir alınmalıdır: • Ağırlığı 5 kg. altındaki keskin uçlu ve cam eşyaların etkisi. • Ağırlığı 5 kg. üzerinde olan, sabitlenmeden yüksekte duran nesnelerin etkisi. • Ağırlığı 25 kg. üzerinde olan, kayan ya da yuvarlanan nesnelerin etkisi. • Bulaşıcı ya da toksik maddelerle temas; sızan tesisat maddeleri ile temas (elektrik, buhar, gaz vb.) • Tehlikeli bir alanı terk edememek. Örneğin, geçişlerin engelle kapanması yüzünden sıkışıp kalmak.. Ne yapılmalı: Düzeltmek üzere, tehlikeli durumların listesini yapın. Maddelerin, hasar ya da emniyet açısından önceliklerini belirleyin. Bu tehlikelere karşı bir anda önlem alınamaz. Çok az bir zaman, çok büyük fark getirir. Bazı önlemler için bir arkadaşınızın, yardımsever birinin ya da kişisel destek ağınızın yardımına ihtiyacınız olabilir. Tehlikeleri Belirlemek ve Azaltmak Resmi saptamalara göre büyük bir depremdeki kayıpların ve yaralanmaların üçte ikisi, yapısal çökmeden değil, içerideki yapısal olmayan tehlikelerden kaynaklanıyor. Her odanın sallandığını gözünüzün önüne getirin ya da odaların bir gemideki kabinler gibi olduğunu varsayın. Eğer gemi büyük dalgalarla sallanıp, yuvarlansaydı; neler düşer, yuvarlanır ya da yerinden oynardı? Örneğin uzun mobilyalar yana doğru devrilir ya da düşebilir; televizyonlar, müzik setleri, lambalar, bilgisayarlar ve diğer sabit olmayan nesneler de yerinden oynar ya da düşebilirler; şamdanlar ve ağır lambalar sallanabilir, modüler mobilyalar ayrılabilir, İşinizde, evinizde, okulda, gönüllü alanında ya da zamanınızın çoğunu nerede geçiriyorsanız oralardaki tehlike noktalarını belirleyerek yaralanma ve kayıplarınızı ÇEVREMİZDEKİ TEHLİKELER
Tehlike Testi Tehlike: Yangın alarmının olmaması Önlem: Tehlike: Tüm yangın alarmları elektrikle çalışıyor. Önlem: Tehli k e: Ra fla r da vazo, taba k , k i ta p, radyo ya da • Ağır nesneleri alt raflara yerleştirin. • Ciddi tehlike olabilecek parçaları sabitleyin ya da başka yere taşıyın. • Ağır nesneleri telle, şeritle ya da cırt cırt bantla emniyete alın. • Rafların önüne ince bir kenarlık takılarak kırılacakların yürüme alanlarını kapatması • Kitap raflarına tel ya da olta misinası yerleştirin, böylece kitapların düşmelerini ve fırlamalarını önleyebilirsiniz. Tehlike: Gaz ya da elektrik hatlarını kesmeye neden olabilecek elektrikli eşyalar. Bina içindek i elek trikli aletlerin yerlerine sabit olarak yerleştirildiğini düşünmeyin. Pek çok bina içindeki fırın ve mikro dalga fırınlar büyük depremler sırasında kayıp, yerlerinden fırlarlar. Önlem: • Fırın, buzdolabı, çamaşır - kurutma makineleri ve su ısıtıcıları • Büyük elektrikli aletlerin tekerleklerini kilitleyin. • Tüm oksijen tanklarını, dosya dolaplarını, solunum cihazlarını, emme cihazını, diyaliz makinesini, büyük kitap dolaplarını, elektrikli aletleri vb. nesneleri kemerlerle duvara tutturun ya da yere sabitleyin. • Gazla çalışan aletler ile duvardaki gaz hattı arasına esnek bağlantılar yerleştirin. ÇEVREMİZDEKİ TEHLİKELER
Tehlike: Asılı Bitkiler: Depremdeki sarsıntı ile tavandaki çengeller yerinden oynayabilir. Camlara yakın olan ağır saksı ve sepetlerdeki sallanan bitkiler ve tavana asılı lambalar, özellikle tehlike arz ederler. Önlem: • Çengellerin tahtaya yalnızca yapıştırıcıyla değil, vidayla tutturulmasını • Ağır seramik saksılar yerine, sepet ya da plastik saksılar kullanın. • Bunları daha emniyetli yerlere yerleştirin.
Tehlike: Yüksek raflardaki veya dolaplardaki kayıp düşebilecek ağır, kırılabilir nesneler ya da elektronik cihazlar. Önlem: • Aletleri çift taraflı bantla, cırt cırt bantla ya da balmumuyla sabitleyin. • Raflara boydan boya kırılabilir nesneleri tutan bir şerit ya da alt kısımlarına kenarlık yerleştirin. Tehlike: Kitap dolapları, vitrinler, ağır duvar saatleri gibi ağır mobilyalar. Önlem: Tehlike: Özellikle yatakların, kanepelerin ve sandalyelerin üstünde asılı • Piyano teli ya da dayanıklı olta misinasıyla, küçük duvar nesnelerini (ör. Resim çerçeveleri) bağlayın. ÇEVREMİZDEKİ TEHLİKELER
Tehlik e: Tezgâh , şömi ne ve mas a üstl erind e du ran ba ğı msı z nesneler . V a zo , ş ömin e saat i gi bi sab i t durma ya n nes n el e r in b i r depr em s ı ras ı nd a masa ve tez g âh üstl erind en "kay ma" ve sallan ı p yu varlan m a e ğ ili mleri vard ı r. Önlem: Tehlike: Kolayca açılıp içindekilerin kayıp kırılmalarına Önlem: • Dolapları kapalı tutmak için mandallayın. • Yatağı camlardan ve ağır eşyalardan uzak bir yere yerleştirin. • Yatak tekerleklerini ya yerinden oynamayan tekerleklerle değiştirerek ya da mümkünse tekerlekleri kilitleyerek yatağınızın yerinde kalmasını sağlayın. • Ağır nesneleri yatağınızdan uzaklaştırın. Tehlike: Zayıf aydınlatılmış koridorlar ve geçiş yolları. Önlem: bu lambalar, elektrikli duvar düğmelerine takılı olmalı ve elektrikler Kesildiğinde otomatik olarak yanmalıdır. Tercihe göre, otomatik olarak 1 saatten
27 Tehlike: Mobilyaların yalnızca bir geçiş yolu bırakacak Önlem: • Mobilyaları, çok seçenekli geçiş yollarına imkân verecek Tehlike: Sağlamlaştırılmamış ev temeli Önlem: • Evinizin temelini sağlamlaştırın. Tehlik e: Çatı ve b aca dak i yerind en oyn am ış kire mit ve tuğlalar. Önlem: • Yerinden oynamış kiremit ve tuğlaları alın ya da yeniden yerleştirin. Teh lik e : Bir deprem de dö kü ldü k l e r i nde te h l i k e yara t ab ile cek ki myasa l m a dde le r. Y ü k s ek ve t e hlik el i ye r l er d e k ı r ı labi li r k a plard a duran zehirler, toksinler ya da solüsyonlar (yabani bitki ilaçları, böcek i l açlar ı , yan ı c ı ü r ün ler, havuz te mizlem e kimyasallar ı , gaz, t e mi zle me ü r ünle r i, boya tinerl eri vb.) Örneğin, sıvı çamaşır suyu, amonyak ya da bu tür şeyler birlikte saklandığında ve kırılma ya da kaplardan sızma yoluyla kazara birleştiklerinde, toksik ya da yanıcı kombinasyonlar oluşabilir. Önlem: • Tehlikeli olabilecek maddeleri en aza indirgeyin.
TEHLİKE AZALTMA KONTROL LİSTESİ BİTİRME TARİHİ FAALİYETLER Yangın alarmlarını yerleştirin. Ağır nesneleri telle, dayanıklı şeritle ya da cırt cırt bantla sağlamlaştırın. Büyük elektrikli aletleri sabitleyin. Su ısıtıcılarını duvara monte edin. Büyük elektrikli aletlerdeki tekerlekleri kilitli hale getirin. Gaz aletleri ve gaz hattı arasına esnek bağlantılar yerleştirin. Asılı bitkileri tutan kancaların tahtaya vidalanmalarını ve kan-canın kapalı olmasını sağlayın. Bitkiler için ağır seramik saksıların yerine sepet ya da plastik saksılar kullanın. Ağır parçaları ve müzik aleti gibi parçaları yeniden yerleştirin; çift taraflı bant, cırt cırt bant yada balmumuyla emniyete alın.
Uzun ağır parçaları duvara sabitlemek için L Aynaları, çerçeveli resimleri vb. parçaları yeniden yerleştirin ya da emniyetli bir biçimde sabitleyin. Resim çerçeveleri gibi duvarda asılı küçük parçaları Cam ya da keskin çerçeveli resimleri kancalı vidalarla asın. Bilgisayar, televizyon gibi masa üstü eşyalarını bu amaç için yapılmış cırt cırt bantlarla sabitleyin. Dolap kapaklarını kapalı tutmak için mandallayın. Yatak tekerleklerini kilitleyin. yerleştirin. Mobilya ve diğer ev eşyalarını çok seçenekli geçişler açmak için düzenleyin. Evin temellerini sağlamlaştırın. Çatı ve bacadaki oynayan kiremit ve tuğlaları Tehlikeli olabilecek toksik maddeleri güvenli, iyi hava alan bir depoya ısı kaynaklarından uzakta olmak üzere yerleştirin ve kırılmayan, güvenli bir biçimde kapatılmış kaplarda saklayın; su deposundan uzak tutun; çocukların, evcil hayvanların ulaşamayacağı bir yere yerleştirin.
Aşağıdaki liste acil durumlar için önceden hazırlanması gereken malzemeleri içermektedir. Bunları edinmek bir külfet gibi görünse de depreme hazır olmak için çok önemlidir. Ya ng ı n söndürü c ül e r in i e d inin. Ba ş uc u Ac i l İ hti y a ç Çan t as ı ol u ş turuld u.
• Sinyal cihazı • Ayakkabı, el lambası ve iş eldiveni • Radyo • Telefon • Acil durum belgeleri • İlaç ve reçeteler • Şişelenmiş su • Yardımcı cihazlar • Hayvanlar için emniyet kayışı Ev/ T a h liye Acil Duru m Ç a nt a s ı ol u ş tu r u ldu. ƒSu • Yiyecek • İlk yardım çantası • Sıhhi sağlık ihtiyaçları • Giysi ve yatak malzemesi • Aletler ve ihtiyaçlar • Sabun, sıvı deterjan • Diğer başucu çantası ihtiyaçları • Büyük el lambaları, radyo, pil ve ampul • Yangın söndürme cihazı • Çöp, atık ve su için büyük plastik torbalar • Nakit
İş Acil Durum Çantası oluşturuldu. • acil durum belgeleri • küçük ilk yardım çantası • şişelenmiş su • yiyecek ve kibrit • el lambası, pil ve ampul • sinyal cihazı/sinyal fişeği • battaniye • aletler • özel hijyen ihtiyaçları, tuvalet malzemesi • tuvalet malzemesi (ıslak) Araba Acil Durum İhtiyaç Çantası oluşturuldu. • benzin deposunu yarı dolu tutun • yangın söndürme cihazı • işaret fişeği • gaz çekmek için kısa hortum • şehir içi sokak haritası • acil durum belgeleri • küçük ilk yardım çantası • şişelenmiş su • yiyecek ve kibrit • radyo ve pil • bir sinyal aleti • nakit para • giysi, iş botları, eldiven • battaniye • aletler • özel hijyen malzemesi • ıslak tuvalet malzemesi DEPREM PLANLAMASI
DEPREM PLANLAMASI
Bir Tahliye Planı Oluşturmak (Kat planı) • Asansörsüz kaldığınız koşullarda, dışarı çıkmanın birkaç yolunu saptayın. Bu alternatif çıkış yollarını belli aralıklarla kullanın, böylece acil bir durumda bu yollara alışık olacaksınız. • Her odadan iki kaçış yolu planlayın. Yalnızken ve bakıcınız olduğunda neler yapabileceğiniz konusunda gerçekçi olun. • Belli yerleri gösteren bir kat planı oluşturun: — Yangın söndürme cihazları — Yardımcı aygıtlar — Gereçler: Acil durum çantaları (başucu ve tahliye için)
— Çıkışlar : (her zamanki ve acil durumdaki) kapılar ve pencereler — Duman detektörleri — Bina dışındaki buluşma/toplanma yerleri — En yakın ücretli telefonun yeri
• Renkli kalemlerle her odadan en az iki çıkış yolunu gösteren bir pusula çizin. • Kat planınızın kopyalarını, yatak odasında ve evinizin belirli yerlerinde bulundurun ve kişisel destek ağınıza kopyalarını verin. Kat planlarını koşullar değiştikçe yenileyin.
33 Tahliye Uyarıları • İ ki b u l u ş ma ye r i seçin: 1) evini z in hemen d ı ş ı nd a bir ye r. 2) eve • Ön kapının iç tarafına ayrıldığınız zamanı, nereye gittiğinizi ve size ulaşabilecek telefon numarasını gösteren bir not bırakın. Mümkünse şehir dışı bağlantılarına ilişkin bilgi bırakın. Elektrikli aletlerin fişlerini çekin, böylece eğer içeride bir gaz sızıntısı olur ve elektrik yeniden gelirse, bir patlamayı önlersiniz. • Büyük bir sitede ya da apartmanda yaşıyorsanız, yöneticiye bir planları olup olmadığını ve tesisatın kapatılmasından kimin sorumlu olduğunu sorun. Eğer bir planları yoksa plan oluşturmak üzere yol göstermeyi düşünün. Aile Planı Bir aile planı geliştirirken aileyi anne, baba ve çocuklarla sınırlandırmak doğru olmaz. Oda arkadaşları, arkadaşlar, komşular, eş, sevgili ya da apartmanınızda veya sitenizde oturan diğer sakinlerden oluşan gruplar da aile kapsamına alınabilir. Eğer bekârsanız ve yalnız yaşıyorsanız, afet planlaması ve yardım için bir kişisel destek ağı oluşturun. Şu senaryolar üzerinde düşünün: siz işyerindeyken, okuldayken, yüksek bir bina- dayken, yoldayken, marketteyken, bir futbol maçındayken ya da bir tiyatro salonundayken deprem olursa ne yapacaksınız? Evi terk etmeyi seçerseniz, nereye gitmeyi düşünüyorsunuz ve oraya nasıl ulaşacaksınız? Ya deprem siz şehir dışındayken olursa? Nasıl yeniden bir araya geleceksiniz? • Yangın söndürme cihazlarının yerini ve nasıl kullanılacağını herkese öğretin. • Sallantı sonrasında dışarıda bir buluşma yeri seçin. • Daha önceden planlanmış çıkışların açık olup olmadığını ve depremde kapanıp kapanmadığını kontrol edin. Mümkünse, belli aralıklarla evinizden ve iş yerinizden çıkarken kaçış rotalarını kullanın. Rehber hayvanınızın da bu çıkışlara sizinle birlikte alışmasını sağlayın. • Dışarıda belirlenmiş noktaya ulaşmanın ve orada buluşmanın uygulamasını yapın. DEPREM PLANLAMASI
Tesisatı Kapatma Herkese, nasıl ve ne zaman suyu, gazı, elektriği ana vanadan kapatacağını öğretin. Gaz kapatmak için kolayca ulaşılır bir yerde bir İngiliz anahtarı bulundurun. Su kapatma vanaları genellikle alet gerektirmez. Önemli olan boru hattındaki yerini, binanın içinde mi dışında mı olduğunu bilmektir. Su anahtarı denilen özel bir alete (inşaat malzemesi satan yerlerde bulunabilir) ihtiyacınız olacak. Kapatma vanası gaz vanasıyla aynı yöndedir. Vanayı kapatmak için çıkıntılı sistemi 90 derece saat yönüne doğru çevirin. Su vanaları genellikle saat yönünde çevrilerek kapatılır. Herhangi bir tesisatı kapatmayla ilgili bir sorunuz varsa, belediyeyi arayın ve yardımlarını isteyin. Gaz hatlarına bakan kişi, bir dahaki sefere evinize geldiğinde, gaz vanasının "sıkışmış" olup olmadığını kontrol etmesini isteyin. Bazen gaz vanası yıllarca kapanmayınca bu tip sorunlar çıkabiliyor. Çocuk Bakım Merkezleri ve Okullar Çocuk bakım merkezleri de bir afet planı geliştirmeliler. Bu plan, çalışanlar ve ailelerle birlikte geliştirilmelidir. Mutlaka planın kapsamını öğrenin. Okulların depremlere karşı bir planları olmalı ve siz bu plandan haberdar olmalısınız. Okulun kendi planı üzerine güvence vermesini beklemeyin. Planla ilgili şu soruları sorun: • Çalışanların eğitimi ve sorumlulukları. • Acil durum gereçlerinin bulundurulması ve bulunduruldukları yerler (Aynı zamanda afete karşı bulundurulması gereken malzemeler sağlanmalıdır). • Okul binalarının depreme dayanıklı yapılıp yapılmadığı. • Bir afetten sonra öğrencilerin okuldan tahliye edilmesi konusundaki politikası. Yer değiştirme (Yeni bir ev kiralama ya da satın alma) Yaşamak istediğiniz yerin deprem riskini öğrenin. Üzerine evinizi inşa edeceğiniz toprağın türünü öğrenin.
İşyeri Planı İşyerinizdeki afet planınızı kontrol edin. Eğer bir plan yoksa olması için girişimde bulunun. Kişisel destek ağınızın tahliye sandalyesi gibi, acil durumda başvuracağınız kaçış
Seyahat Otel ya da motellerde kaldığınızda danışmada çalışanlara acil bir durumda yardım ihtiyacı olan biri olduğunuzu ve ihtiyacınız olan yardım türünü belirtin. Otel / motel odalarının arka taraflarındaki çıkış yollarını kontrol edin ve kendinizi bu çıkışlara alıştırın. Eğer kendiniz çıkmayı denemezseniz, haritalar kafanızı karıştırabilir. Acil Durum Becerilerinizi Geliştirin Kızılay ve diğer afet organizasyonlarındaki pek çok toplulukta verilen acil duruma hazırlık kurslarına katılarak becerilerinizi geliştirin. Tatbikat Planı Tatbikat yapmak planlarımızdaki sorunları ve boşlukları saptamamıza yardımcı olur. Aynı zamanda hemen, otomatikman ve paniklemeden tepki vermemizi sağlar. Neden Alıştırma Yaparız? • Planların sınanması gerekir. Bir plan ancak test sonuçları kadar iyi olabilir. • Alıştırma yapmak, yer sallanmaya başladığında değerli saniyelerinizi harcamamanızı, her odadaki koruyucu önlemleri öğrenmenizi sağlar. • Alıştırma, hemen o anda ne yapmanız gerektiğini bilmenizi sağlar. Gerçekten fiziksel olarak bir depremde yapmanız gerekenleri sürekli alıştırma yaparak uygularsanız, gerçek bir depremde tepkileriniz hızlanacaktır. • Alıştırma, insanların deprem ve tahliye anındaki rollerini bilmelerini sağlar. • Alıştırma, geliştirilmesi gereken eksik alanları öne çıkarır. • Alıştırma, istenenleri yapma becerilerinde güven oluşturur. Tatbikatların Yürütülmesinde Yol Göstericiler Acil durum aşamaları sık sık gözden geçirilmelidir (zihinsel alıştırma) ve en az yılda iki kez iş ortamında, evde, okulda, tatbikat alanlarındaki gibi yerlerde uygulama yapılmalıdır (fiziksel alıştırma). Planlarınıza alışmak için zihinsel, fiziksel ve bölgesel talimler yapın. Zihinsel talimler fiziksel talimlerden daha sık tekrarlanmalıdır çünkü yapılacak iş daha azdır. Zihinsel Tatbikatlar Zihinsel uygulamaları ne yapacağınızı düşünerek ve ardından önerdiğiniz eylemleri tartışarak yapabilirsiniz. Örnek olarak, aşağıdaki durumları ve bu durumlarla nasıl başa çıkacağınızı düşünün. Bunun yanı sıra, fiziksel alıştırma bölümündeki örnekleri de aynı şekilde ele alın. Diyelim ki aileniz herhangi bir günde ayrı ayrı yerlerde bulunuyor. Siz işyerinde ya da gönüllü olarak çalıştığınız yerdesiniz ve çocuklarınız okulda. Eşiniz ya da ev arkadaşınız işyerinde. Nasıl buluşursunuz? Ne yaparsınız? Eviniz o kadar kötü hasar gördü ki evde kalmak güvenli değil. Evde kalmamanız gerekiyor; öyleyse bahçede "kamp kurabilir" ya da yakınlardaki bir barınakta kalabilirsiniz. Barınaktan faydalanabilmek için oraya nasıl ulaşacaksınız? Evinizin ve mahallenizin güvenli olmadığı ilan edildi ve evinizden yaklaşık 2 ya da 3 hafta kadar çıkıp başka bir yerde kalmanız söz konusu. Yanınıza neler alırdınız? Bir tekerlekli sandalye kullanıyorsunuz ve depremi henüz atlatmışsınız. Telefonlar çalışmıyor. Hareketinizi sağlayan araçlar raflardan ve yataktan düştü ve çıkış yolunu tıkıyorlar. Tekerlekli sandalye rampasının evin çıkış kapısındaki yerinden oynadığını görüyorsunuz. Ne yapardınız? DEPREM PLANLAMASI
Fiziksel Tatbikatlar • Zamanınızın önemli bir bölümünü geçirdiğiniz her odada uygulama yapın ve korunma hareketlerini belirleyin. • Karşılaşabileceğiniz engelleri saptayarak mümkün olduğunca gerçekçi talimler yapın. • Bir depremde gerçekten yapmayı düşündüğünüz şeyleri gerçekleştirin. Bir deprem anında saklanmanın uygulamasını yapın. Eğer yapmanız gereken şey eğilip başınızı korumaksa, bunu yapın. • İnsanlara, sizi güvenli bir biçimde tahliye etmeleri için özellikle engelinizle ilgili bilmeleri gerekenleri hızlı ve öz olarak söylemenin uygulamasını yapın. • Tahliyenin uygulamasını yapın. • Alternatif kaçış yollarını kullanmanın uygulamasını yapın.
• Talimleri kişisel destek ağınızla birlikte yapın, böylece herkes binada size nasıl ulaşacağını ve binadan çıkmanıza nasıl yardımcı olacaklarını bileceklerdir. • Çıkış işleminin ve belirlenen yerde buluşmanın uygulamasını yapın. • Gaz, elektrik ve su vanalarını kapatma ya da çalıştırma işleminin uygulamasını yapın. Eğer gerekirse, kişisel destek ağınız size bu • Hiçbir tesisatı kullanmadan yemek pişirmenin ve temizlik işleri yapmanın uygulamasını yapın. Mümkün olduğunca az yakıt ve su kullanın. İhtiyaçlarınızın altı ayda bir yenilenmelerini bir uygulama bahanesi olarak kullanın. Çocuklarınız varsa, onlara "deprem oyununun" bir parçası olmayı öğretin.
Tatbikata Nasıl Başlanır • Birisi "deprem" diye bağırdığında başlayın. • Herkes yaptığı işi bırakıp katılmalıdır. Mutfaktasınız ve birden yer usulca sarsılmaya başladı, sonra daha hızlı, sonra yavaşladı, sonra daha da hızla yeniden başladı. Yer büyük bir piston gibi ileri gidip geliyor. Korkunç ve şiddetli bir fırtınayla karşılaşan bir gemide olmak gibi bir şey. Dolap kapakları savruluyor, tabaklar ve cam eşyalar düşüyor, buzdolabının kapağı açılıyor ve içindekiler düşüyor, buzdolabı kayıyor ve ters dönüyor, çatı kiremitleri düşüyor, sonra sarsıntı duruyor! Yatak odasındasınız. Birden dev bir enerji şiddetli bir biçimde sarsmaya, çatırdatmaya ve dalgalanmaya başlıyor. Sıvaların döküldüğünü, camların ve çerçevelerin kırıldığını, yüksek mobilyaların ve abajurların oynadığını, tavana asılı bitkilerin ve lambaların sallandığını ve yere düştüklerini görüyorsunuz. Karanlık ve toz var. Yataktan düşmüşsünüz. Yatak odasından çıkış yolu kapanmış. Her yer kırık camlarla dolu. Kapı sıkışmış. Su, elektrik ve doğal gaz hizmetleri ciddi bir biçimde hasar görmüş ve bölgeniz 3 hafta süresince hiçbir tesisat hizmetinden yararlanamayacak. Polis, itfaiye ve hasta-ne personeli aşırı yoğun ve artık en ciddi acil hastalara bile müdahale edemiyorlar. Ulaşım kesilmiş. Üçüncü katta yalnız yaşıyorsunuz ve dairenize giriş - çıkışlarda asansör kullanmanız gerekiyor. Tamir edilemez bir asansör var ve evinize sıkışıp kaldınız. Ne radyo ne televizyon var. Ne yaparsınız? Önce korkunç bir çatırtı hissettiniz. Bütün bina sarsılıyor ve gürültü, sallantı, çatırdama ve uğuldama durmadan devam ediyor. Yer sanki kükrüyor. Sonunda azaldı. Sessizlik belirgin ve işitilir oldu. İşyerindesiniz; bulunduğunuz gökdelenin 12' inci katındaki ofis yıkılmaya başlarken siz kıpırdamadan oturuyorsunuz. Her şey karardı, artık etrafta dolaşan insanların gürültüsü yok; görünüşe göre herkes çıkmış. Siz yalnızsınız. Telefonlar ve asansörler çalışmıyor. Bir boru patlıyor ve etrafınızı su basıyor. Kapana kısıldınız. Sonunda sirenlerin sesini, ambulansları ve itfaiye araçlarının sesini duyuyorsunuz. Ama hiçbiri durmuyor. Ne yaparsınız? Evinizin camları kırılmış, sıvaları dökülmüş, çatısında küçük hasarlar oluşmuş, tuğlalar yerinden oynamış. Hiçbir alt yapı hizmeti çalışmıyor, ama evde kaldınız. Ne yaparsınız? DEPREM PLANLAMASI
Tatbikatları Değerlendirme Aşağıdaki soruları cevaplayarak tatbikat performansınızı değerlendirin: • İnsanlar deprem sırasında yaralanmamak için ne yaptılar ve ne yapabilirlerdi? • Deprem sırasında ve sonrasında insanlar sorumluluklarını yerine getirdiler mi? • Depremde planlanan çıkış yolları açık mıydı yoksa kapanmış mıydı? • Çıkan hasarlar kolayca azaltılabilir ya da giderilebilir miydi? • Yaralı insanlar doğru bir biçimde tahliye edildiler mi? • İletişim kesintiye uğradı mı? • Tahliye anında ihtiyaçlar tek bir yerde miydi ve kolayca alındı mı? • Hasarlı tesisat anında kapatıldı mı? DEPREM PLANLAMA KONTROL LİSTESİ BİTİRME TARİHİ FAALİYETLER Bir tahliye planı oluşturun. Bir aile ya da ev halkı planı geliştirin. İşyerinizdeki afet planını kontrol edin; eğer yoksa bir girişimde bulunun. Planların uygulamasını yapın, fiziksel ve zihinsel tatbikatlar yürütün ve bunları değerlendirin. DEPREM SIRASINDA
• Sarsıntı başladığı anda ne yapacağımızı bilmek hazırlığın en önemli aşamalarındandır.Bu test bir deprem anında yapılması ve yapılmaması gerekenleri göstermektedir. Doğru/Yanlış Sınavı 1. Korunmadan önce "büyük deprem" olup olmadığından emin oluncaya kadar bekleyin. 2. Deprem olurken kapının altına girin. 3. Dışarıya kaçmalısınız. 4. Camlı kapılardan, aynalardan, pencerelerden uzaklaşın. 5. Mutfaktaysanız buzdolabından, fırından ve yüksek raflardan uzaklaşın. 6. Kalabalık bir yerdeyseniz çıkışa koşun. 7. Mağazadaysanız düşebilecek nesnelerin bulunduğu raflardan uzaklaşın. 8. Deprem sırasında arabanızdaysanız, kırmızı ışıklarda sürmeye devam edin ve herkesi korunmaları için uyarın. 9. Arabanızdaysanız ve güvenli olduğundan eminseniz bir alt geçide girin ve durun. 10 . Yüksek bir binadaysanız pencerelerden uzak durmalı, bulunduğunuz katta kalmalı 11 . Yüksek bir binadaysanız ve yakınınızda bir sıra ya da masa yoksa iç duvarlardan birinin önüne gidin ve başınızı kollarınızla koruyun. 12 . Dışarıda yüksek binalarla çevrili alanlarda bulunmak son derece tehlikelidir. 13 . Dışarıdaysanız binalardan, yüksekteki tellerden, yapılardan, duvarlardan, sokak lambası direklerinden, bacalardan, antenlerden ve diğer tehlikelerden uzaklaşın. 14 . Bir binanın yanında kaldırımda yürüyorsanız, düşen tuğlalardan, camlardan, sıvalardan ve öteki molozlardan kaçınmak için bir kapı girişine sığının. 15 . Dışarıdaysanız binalardan düşen kiremit gibi nesnelerden korunun. 16 . Ne için paniğe kapılırsanız kapılın dünya her zaman korku, kaos ve şiddet yaratıyor. 17. İlk yardım görevlileri şiddetli bir depremde hemen sizi alabilmeli ve yardım etmelidir.
Sınav Cevapları 1. Korunmadan ön ce "büyük deprem" olup olmad ığından em in ol uncay a k a d a r b e k l e y i n . YA N L I Ş • Çok geç kalabilirsiniz. Zaman geçirmeden korunun. • Deprem sırasında eğil, kapan ve tutun. • Eğer eğilip kapanamıyorsanız sadece tutunun. • Eğer eğilip kapanamıyorsanız sadece kapanın. • Eğer kapanamıyorsanız ya da kapanacak bir yer bulamıyorsanız başınızı ve yüzünüzü düşen molozlardan ve saçılan camlardan korumak için elinize ne geçerse (pardösü, battaniye, gazete, giysi, karton vb) onunla kapanın. • Tekerlekli sandalye kullanıyorsanız frenleri kilitleyin. Başınızı, boynunuzu ve göğsünüzü, yastık, battaniye, kitap veya benzeri bir şey kullanarak düşen nesnelerden ve öteki molozlardan koruyun. • Yapabiliyorsanız koridorda sırtınızı bir duvara, ayaklarınız karşıdakine gelecek şekilde ya da içerde bir köşede durun. Camlardan ve düşen nesnelerde uzak durun. Hareket edemiyorsanız sarsıntı geçene kadar nerdeyseniz orada kalın. 2. De pr em o l u rk e n kap ı nı n al t ına girin . YANLI Ş • Bu eski bir bilgi. Pek çok insan parçalanan kapılar yüzünden yaralandı. • Güvenli yerler kirişlerin altı, camlardan uzak iç duvar dipleri, sağlam sıra, masa gibi mobilyaların altıdır. 3. Dışarıya kaçmalısınız. YANLIŞ • İçeride kalın. Deprem sırasında bir kız dışarıdaki otoparka kaçtı ve düşen betonların altında kalarak öldü. Adamın biri pencereden kaçmak istedi ve ikinci kattan düştü. Başkaları, uzakta olmalarına karşın savrulan molozlar yüzünden yaralandılar. 4. Ca ml ı ka p ı l a rda n , a y n a l a r d a n , penc e r e l erd en uz a k la ş ı n. DO Ğ RU
• Ayrıca kütüphane, vitrin, buzdolabı, alet dolabı, asılı DEPREM SIRASINDA
• Duşta ya da küvetteyseniz kaymamak için oturun; başınızı, yüzünüzü, boynunuzu koruyun (havlu, duş perdesi, kese veya ellerinizi kullanın). Suyu kapatın, küvetin tıpasını çekin. • Apartmanda yaşıyorsanız depremden sonra koridorlara ya da merdiven boşluğuna gidin. Buralar düşen nesnelerden korunma sağlamaz, ancak dışarıya çıkmaya çalışan çok sayıda insan vardır. Siz belki de şiddetli bir sarsıntıda yürüyemez, tekerlekli sandalyenizi kullanamaz ya da yerinizde kalamayabilirsiniz. • Sarsıntı durduktan sonra, korunağınızdan ayrılmadan önce birkaç saniye daha bekleyin. • Yataktaysanız yapışın, başınızı koruyun ve öylece durun. Kimi durumlarda yere inmek daha güvenli olabilir. Yataktaysanız ya da yatağa çıkabilirseniz orada kalın. Kollarınızı, battaniyeleri, yastıkları, giysileri ya da diğer sağlam eşyaları, başınızı ve bedeninizi korumak için üstünüze örtün. 5. Mutfaktays an ız buzdol ab ından, fı rı ndan ve yüksek rafl ard a n u z ak la ş ı n. DO Ğ RU • Koridorlara, hollere ya da sağlam masaların altına girin. 6. Kalabalık bir yerdeyseniz çıkışa koşun. YANLIŞ • Tiyatro, stadyum, mağaza gibi kalabalık bir yerdeyseniz çıkışa koşmayın, çünkü başka yüzlerce kişi aynı şeyi yapabilir. 7. Mağazadaysanız düşebilecek nesnelerin bulunduğu raflardan uzaklaşın. DOĞRU • Dükkânın yan duvarlarına ve köşelerine doğru gidin, camlardan uzaklaşın. 8. Deprem sırasında arabanızdaysanız, kırmızı ışıklarda sürmeye devam edin ve herkesi korunmaları için 9. Arabanızdaysanız ve güvenli olduğundan eminseniz bir alt geçide girin ve durun. YANLIŞ • Sarsıntı kısa sürede geçer. Alt geçitlerden, üst geçitlerden, elektrik hatlarından, reklam panolarından, ağaçlardan ve öteki tehlikelerden uzak durun.
Arabada kalın. Emniyet kemeriniz bağlı olsun. Araba depremi sağ salim atlatmak için emin bir korunaktır. Aracınızın yaylarının salladığı esneklik depremin şok sarsıntısını azaltır. 10. Yüksek bir binadaysanız pencerelerden uzak durmalı, bulunduğunuz katta kalmalı ve asansörü kullanmaktan kaçınmalısınız. DOĞRU • Asansörün elektriği kesilebilir. 11. Yüksek bir binadaysanız ve yakınınızda bir sıra ya da masa yoksa iç duvarlardan birinin önüne gidin ve başınızı kollarınızla koruyun. DOĞRU • İç duvarlar genellikle uygundur. İki yanı ve tavanı tutarlar, kolay yıkılmazlar. Yangın alarmı ve su püskürtme sistemi çalışırsa şaşırmayın. 12. Dışarıda yüksek binalarla çevrili alanlarda bulunmak son derece tehlikelidir. DOĞRU 13. Dışarıdaysanız binalardan, yüksekteki tellerden, yapılardan, duvarlardan, sokak lambası direklerinden, bacalardan, antenlerden ve diğer tehlikelerden uzaklaşın. DOĞRU 14. Bir binanın yanında kaldırımda yürüyorsanız, düşen tuğlalardan, camlardan, sıvalardan ve öteki molozlardan kaçınmak için bir kapı girişine sığının. DOĞRU 15. Dışarıdaysanız binalardan düşen kiremit gibi nesnelerden korunun. DOĞRU 16. Ne için paniğe kapılırsanız kapılın dünya her zaman korku, kaos ve şiddet yaratıyor. YANLIŞ 17. İlk yardım görevlileri şiddetli bir depremde hemen sizi alabilmeli ve yardım etmelidir. YANLIŞ DEPREMDEN SONRA
Depremden sonra ne yapacağınızı bilmek hazırlığının son aşamasıdır. Olası kaos ortamından etkilenme ihtimaliniz özel durumunuz nedeniyle çok yüksektir. Siz ne yapacağınızı bilirseniz sorunlarınızı kendiniz çözebilirsiniz. Aşağıda, Sarsıntı Bitince • Derin bir nefes alın, durumunuzu ve çevrenizi gözden geçirin. • Kibrit, çakmak, mum yakmayın, elektrik düğmelerine dokunmayın. • Dayanıklı ayakkabılarınızı, iş eldivenlerinizi ve toz maskenizi giyin. Ellerinizin ve ayaklarınızın kesilmesini önlemelisiniz. • Yardıma ihtiyacınız varsa eğer çalışıyorsa telefonu ya da başka uyarı cihazlarını kullanarak işaret verin (düdük, korna, zil, duvara ya da pencereye vurarak ses çıkaracağınız bir alet, • Yaralı kimse olup olmadığını kontrol edin ve ilk yardım uygulayın. Sadece hayati yaralara tedavi uygulayın, hafif yaraları, yangın ve diğer tehlikeleri kontrolden sonraya bırakın. Ciddi biçimde yaralanmış birini hayati tehlike olmadıkça hareket ettirmeyin. • Yangınla karşılaşırsanız, mümkünse söndürün. Yapamıyorsanız kapıları kapatın. İnsanları toplayıp orayı terk edin. Eşyalarınızı almak için zaman harcamayın. Hayat eşyalardan daha değerlidir, işinizi şansa bırakmayın. • Pille çalışan radyonuzu ya da televizyonunuzu açın. Acil Durum haber sistemi istasyonunu bularak bilgi ve talimatları alın (İstanbul
45
• Gaz kokusu alır ya da bir kaçak sesi duyarsanız pencereleri açın, ana • Artçı depremler bekleyin. • Asansörü kullanmayın (Aniden elektrik kesilebilir). • Gerektiği takdirde, tahliye için acil durum gereçlerini toplayın. • Evcil hayvanınız, özellikle rehber hayvanınız varsa, onları kapalı • Yalnızsanız ya da bulunduğunuz yerden çıkamayacaksanız, afete hazırlık planınızı hatırlayın. Kişisel destek ağınızdakiler size yardım etmeli. Yardım size ulaşıncaya kadar yapabileceğiniz her şeyi yap›n. • Mahsur kalabileceğiniz, ya da kurtarma çalışanlarının göremeyeceği yerlerden uzak durun. • Kendinizi güvenceye aldıktan sonra, komşularınızı ve diğer tanıdıklarınızı kontrol edin. • Solunum ya da kalp hastasıysanız, soluduğunuz havayı • Belli başlı zararlı, tehlikeli maddeleri temizleyin. • Acil Durum kaynaklarınızı doğru kullanın. Kanalizasyonun iyi çalışmadığını düşünüyorsanız tuvaletleri ve tesisatı kullanmayın. Bunun belirtisi, binanın içinde ya da dışında bu tür bir sızıntı olup olmadığıdır. • Artçı depremler olacaktır, hazırlıklı olun. Artçılar yeni tahribatlar yapabilir
Deprem ile Birlikte Yaşamak Zihinsel Engellilerde Depreme Hazırlık Yazan June Isaacson Kailes San Francisco Bağımsız Yaşama Kaynağı Merkezi tarafından geliştirilmiştir. Kaliforniya Acil Servis Ofisi tarafından yenilenmiştir.1997 United Methodist Committee on Relief desteğiyle tartışmaya hazırlanmıştır. 2001 P r oj e Y ö n e tici s i : Ma rla P e ta l Uyarlama Koordinatörü: Sühey la Sezan Uyarlama B.Ü. Kandilli Rasathanesi ve Deprem Araştırma Enstitüsü Afete Hazırlık Eğitim Projesi Ve Bu yayın Yabancı Ülkelere Afet Yardımı, Amerikan Uluslararası Kalkınma Kurumu'nun AOT-G–00–00–00235–00 nolu resmi kararı ile gerçekleşmiştir. Bu yayındaki yazar(lar)ın görüş(lerinin)ünün, Amerikan Uluslararası Kalkınma Kurumu açısından bağlayıcılığı yoktur. Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) ve İsviçre Kalkınma ve işbirliği Teşkilatı (SDC) tarafından desteklenen "Afetlere Hazırlıklı Olmak için Yerel Kapasiteyi Geliştirme Projesi" Kapsamında yayımlanmıştır. © Copyright 2005 Boğaziçi Üniversitesi Kandilli Rasathanesi ve Deprem Araştırma Enstitüsü
Çengelköy 34684 İstanbul tel: 90 216 516 33 09 faks: 90 216 332 32 11
Depremler dünyanın birçok yerinde meydana gelen doğal olaylardır. Ülkemizin %96'sı deprem kuşağındadır. Her ne kadar uzun vadede tahminler olsa da, günümüz teknolojisi ile kısa vadede ne zaman bir deprem olacağı hakkında önceden tahmin yapmak mümkün değildir. Depremden kor unmak ve deprem zararları nın azaltılması için afet bilinci yüksek bir toplum oluşturmak amacı ile Enstitümüzce "Afete Hazırlık Eğitim Birimi” (AHEB) yürütülmektedir. AHEB kapsamında yürütülen eğitim çalışmalarının amacı; afet bilincini yükseltmek, kendimizi ve çevremizdekileri gelecek bir afete hazırlamak için, pek çok küçük adım atarak alınan önlemlerle afet riskinin azaltılabileceği bilgisini yaygınlaştırmaktır. Bu kapsamda, Deprem ile Birlikte Yaşamak; Engellilerde Depreme Hazırlık El Kitabının amacı: Engellileri ve Engelli gruplarına göre her bireyi, depremin yaratacağı tehlikeler hakkında bilinçlendirmek, içinde bulunduğu tehlikeyi azaltmak için neler yapılabileceği konusunda eğitmek, engelli bireylere depreme hazırlığın aşamalarını tanıtmak ve bu bireylere depreme hazırlık için gerekli adımları at ma k üzere cesaretlendi r me k , engelli her bi rey i n kendisini bütünün bir pa rç ası olar ak gö r m e s ine y a r d ı mc ı olma k ve olas ı bi r d e pr emd e ac il durumlara karşı daha hazırlıklı hale getirmektir. Deprem ile Birlikte Yaşamak; Engellilerde Depreme Hazırlık El Kitabı on bölümden oluşmaktadır. Bunlar sırasıyla, Engelliler için Deprem Uyarıları, Engelli Grupları Deprem Uyarıları, Tehlikeler, Acil Durum ihtiyaçlarını Toplamak, Deprem Planlaması, Yeterli Olmanın Tatbikatı, Deprem Sırasında, Sarsıntı Bittikten Sonra, Mahalle Planı ve Uygulama Çalışmaları’dır. Olası bir depremde toplum olarak can ve mal kaybını azaltıcı önlemlerin alınmasına katkıda bulunmasını diler, bu kitabın hazırlanmasında içerik uyarlama desteği veren Başbakanlık Özürlüler İdaresi Başkanlığı’na ve adı geçen herkese teşekkür ederim. Prof. Dr. Ahmet Mete IŞIKARA B.Ü. K.R.D.A.E. Müdürü
Olası bir depremde, bütün düny ada olduğu gibi ülkemizde de kaynaklar çok sınırlı olacağından ihtiyaç duyulan yardım insanlara zamanında ulaşamayabilecektir. İlk 72 saatte yardımın neredey se tamamının yakın çevremizde bulunan insanlardan geldiği unutulmaması gereken bir gerçektir. Özellikle, özel durumlarından dolayı daha ayrıcalıklı bir çalışma ve hazırlık gerektiren kişiler için hazırlanmış olan bu kitabın amacı: Engellileri ve engelli gruplarına göre bireyleri depremin yaratacağı - Engellileri ve her engelli grubunu içinde bulunduğu tehlikeleri azaltmak için neler yapabileceği konusunda eğitmek. - En gelliler e ve eng elli gr up larına gö re b irey lere depr eme h azırlığ ın aş a mal ar ını tan ıt mak ve engelli bir ey ler i dep reme hazırlık için g erekl i ad ı mları at mak üz ere ces aretlen dir me k. - Her engelli bireyi bir depremde acil durumlara karşı daha hazırlıklı hale getirmek konusunda aşağıdakilerin önemine ilişkin kavrayış yaratma; • Kişisel Destek Ağı Yaratma - Her engelli bireyi hayatı kucaklamaya teşvik etmek ve Temel Afet Bilinci öğretisini topluma yayma konusunda kendisini bütünün bir parçası olarak görmesine yardımcı olmaktır.
TÜM ENGELLİ GRUPLARI İÇİN DEPREM UYARILARI 4 TÜM ENGELLİ GRUPLARI İÇİN DEPREM UYARILARI
DEPREM GERÇEĞİ Bu kitap, bir depremde sizi acil durumlara daha hazırlıklı hale getirmek üzere yapılacak faaliyetlerin kontrol listesini oluşturmak amacıyla, Engelliler İçin Deprem Uyarıları, (örneğin hareket, görsel, iletişimsel, zihinsel, ruhsal, işitsel vb.) Acil Durum Belgelerini Toplama Esasları ve Acil Sağlık Bilgi Kartı Oluşturma bilgi notları ile bağlantılı olarak kullanılmak üzere hazırlanmıştır. Tüm bu bilgi notları olmadan hazırlık yapmanız için gerekli bilgileri edinmiş olmazsınız. Hazırlık, yapılması gereken bir sürü iş gibi görünebilir. Öyledir de. Hazırlanma zaman alır ve çaba ister. Bu yüzden; gücünüz ve bütçeniz elverdiğince bir şeyler yapın. Önemli olan hazırlanmaya başlamaktır. Ne kadar çok şey yaparsanız, o kadar güvende olacaksınız; böylece, kendinizi, ailenizi ve sahip olduğunuz eşyaları koruyabilirsiniz. Kişisel Bir Destek Ağı Kurmak Kişisel destek ağı, acil bir durumda sizin iyi olduğunuzu ve yardıma ihtiyacınız olup olmadığını kontrol edecek bireylerden kurulur. Bu ağ; arkadaşlarınız, oda arkadaşlarınız, aile üyeleriniz, akrabalarınız, özel görevliler, iş arkadaşlarınız ve komşularınızdan oluşur.
Kişisel Destek Ağınızla Tartışacağınız ve • Acil durum öncesinde, kişisel destek ağınızın bir depremin ardından sizi hemen kontrol etmesi ve gerektiğinde yardım ulaştırması için düzenlemeler yapın. •Önemli anahtarları değiş tokuş yapın
• Bir acil durumda birbirinizle nasıl bağlantı kuracağınıza ilişkin bir İletişim sisteminde anlaşın ve uygulayın. Telefonların Çalışmayabileceğini hesaba katın. •Acil durumlarda gereçlerinizi nerede sakladığınızı gösterin.
• Siz ve sizin kişisel ağınızdakiler, birbirinizin şehirden ne zaman ayrılıp, ne za man geri döndüğünü bilmelisiniz. • Acil durum dokümanlarının, tahliye planlarının ve acil sağlık bilgi kartının kopyalarını paylaşın.
• İlişkiler karşılıklı olmalıdır. Herkes, birbirinin ihtiyaçlarını ve acil bir durumda Seyahat Otellerde/motellerde kaldığınızda, danışmaya acil bir durumda yardıma ihtiyacınız olacağını ve ne tür yardım istediğinizi bildirin. TÜM ENGELLİ GRUPLARI İÇİN DEPREM UYARILARI
Acil Sağlık Bilgi Kartı • Acil Sağlık Bilgi Kartı; kurtarma ekibinin, sizi bilinçsiz ya da sayıklama anında bulduğunda ya da sizi hemen tahliye etmeleri gerektiğinde, hakkınızda bilmeleri gereken önemli bilgileri öğrenmelerini sağlar. Acil Bağlantı Listesi • Sizin yaşadığınız bölgenin hemen dışında (yaklaşık 150 km) yaşayan Acil Durum Belgeleri (Bir afetten sonra gerekecek önemli bilgileri içerir.) Acil durum dokümanlarını, evdeki acil ihtiyaç çantalarında saklayın. Hayat
Kendine Yeterlilik Becerisini Oluşturmak Çevrenizin, acil bir durumda sizin ne tür yardıma ihtiyacınız olacağını saptamalarının yanı sıra, siz de yapabileceklerinizi, sınırlarınızı ve ihtiyaçlarınızı değerlendirin. 1. Bağımsız olarak tesisatı (gaz, su, elektrik) kapatabiliyor musunuz? • Ana kapatma vanalarının nerede olduğunu biliyor musunuz? Onlara ulaşabilir misiniz? • Bu vanaları kapatmak için doğru anahtarı bulup kullanabiliyor musunuz?
2. Bir yangın söndürme cihazını kullanabiliyor musunuz? • Daha önce kullandınız mı? • Sizin bu araçları kullanabilmeniz için kollar eklendiniz mi?
3. Tahliye çantanızı taşıyabiliyor musunuz? • Çantayı taşımak için neye ihtiyacınız var; ara vermeden ne kadar taşıyabilirsiniz; başka yerlerde de böyle bir çanta saklıyor musunuz?
4. Çıkış yolunuzu kapatacak büyük eşyaların yerini değiştirdiniz ya da yerlerine sabitlettirdiniz mi?
5. Aşağıdakiler için talimat yazın (kendiniz ve kişisel destek ağınız için birer kopyasını alın.) a . T e si sa t ı n k a pa t ı lmas ı ; çabuk tan ı nm a s ı iç in r e n kli ban t l a r y a da etiketler yapıştırın. • Ana gaz vanası, elektrik sayaç kutusu ve ana su vanasını ne oldukları belli olacak şekilde etiketleyin. • Biraz koku duyduğunuzda, kişisel destek ağınızı gaz sızıntısını kontrol için uyarın. b. Zorunlu ekipmanınızı kullanma ve güvenli bir biçimde taşıma şekli. Donan ı m ı n ı za , b a sit ç e o kunaca k ve an la ş ı lacak biçimde bir tal i m a t iliştirin. c. Bu talimat eğer taşınmanız gerekiyorsa, güvenli bir biçimde taşınmanız d. Kişisel yardım hizmetinin nasıl sağlanacağı. • Size yardımcı olan herkese önemli temizlik konularını hatırlatın. Sınırlı • Tüm kişisel bakım ihtiyaçlarınızın, (giyinme, banyo) size en iyi şekilde yardımcı • İlaçlarınızın, yardım gereçlerinin ve diğer ihtiyaçlarınızın nerede • Çıkış güzergâhındaki engellerin ve olası tehlikelerin bilincinde olun.
Kendine Yeterlilik Becerileri Tatbikatı
İnsanlara, hareket cihazlarınızın nasıl kullanılacağını; emniyetli ve çabuk bir biçimde nasıl taşınacağınızı hızlı bir biçimde anlatmanın sorumluluğunu üstlenin ve bunun uygulamasını yapın. Kurtarma çalışanlarına açık, belirgin, tam talimat ve direktif vermek üzere hazırlıklı olun; örneğin, “oksijen tankımı al”,”tekerlekli sandalyemi al”, “buzdolabından ilacımı al”, “yatağımın altından iletişim cihazımı al"... Bu talimatları, en az sözcükle, en kısa zamanda vermenin uygulamasını yapın. Örneğin, geleneksel itfaiyeci taşıması solunum sorunu olan bazı kişiler için tehlikeli olabilir. Sizi hareket ettirmeleriyle ilgili olarak kısa talimatlar vermeniz gerekebilir. Afet çalışanlarından bir barınma imkânı istemek üzere hazırlanın. Örneğin; su, yiyecek ve afet yardım başvuruları için uzun periyodlarla uzun kuyruklarda bekleyemeyecekseniz, kuyrukta bekleyememe nedeninizi açık ve tam olarak açıklamanın uygulamasını yapın. İhtiyaçları Yanınızda Taşımak Her Zaman Yanınızda Bulunduracaklarınız Pake t l em e/Ta ş ı ma Öner ile r i: T e ke rlekl i sandaly ey e, y ürütece y a da di ğ er yardım cihazına asılan bir bel çantası ya da sırt çantası 1. Acil Sağlık Bilgi Kartı, Özürlüler için Kimlik Kartı (Bkz. sayfa 18) 2. Kişisel yardım ihtiyaçlarınızın en iyi nasıl sağlanacağını anlatan talimatlar. 3. Acil Durum Belgeleri 4. Gerekli ilaçlar/reçete kopyaları (en az bir haftalık) 5. El feneri 6. İşaret cihazları (düdük, korna, zil vb.) 7. Küçük, pilli radyo ve yedek piller
Acil Durum Çantalarına Eklenecek Gereçler Acil durum gereçlerinizi depremden sonra rahat ulaşabileceğiniz yerlere saklay ınız. Diğer insanlar herhangi bir acil durum gerecini pay laşabilirler ama sizin, ihtiyaçlarınızı, etiketlenmiş ayrı bir çantada saklamanız gerekiyor. Engelinizle ilgili ihtiyaçlarınızdan iki hafta yetecek kadarını (ilaç şırıngaları, solunum cihazı, kateder, dolgu malzemesi, damıtılmış su vb.) el altında bulundurun. Solunumla, kalple ilgili sorunlarınız ya da çoklu kimyasal maddelere duyarlılığınız varsa; havlu, maske, endüstriyel solunum cihazları ya da nefes almanıza yardımcı olacak, kullandığınız diğer gereçleri yanınızda bulundurun. Barınma yerlerinin ya da i l k yardım istasyonlarının sizin ihtiyaçlarınızı karşılamalarını beklemeyin. Acil bir durumda gereçler sınırlı olacaktır. E ğe r ekst ra iht iy a çla r ı bul undur a may acak duru md ay sanı z, engell ilerle ilgili organizasyonlara başvurmayı düşünün. İlaçlar Hayati önem taşıyan ilaçları (kalp, kan basıncı, doğum kontrolü, diyabetik, ö z e l il aç l a r v b . ) en az 7 i l a 14 g ün y e tecek mi k t arda saklamanı z v e b u ihtiyaçları her zaman yanınızda bulundurmanız en iyisidir. Bu mümkün değilse, üç günlük ilaç ihtiy açlarını bul undurmak bile son derece fay dalı olacaktır. Yedek ilaç ihtiyaçlarını ve reçete kopyalarını elde etmek için doktorunuzla işbirliği yapın. Yeterli miktarda ilaç birikinceye kadar periyodik olarak bir dozaj azaltmanın güvenli bir yol olup olmadığını sorun. Reçetelerinizin kopyalarını çıkarın ve her birini acil durum çantalarınızda (acil durum kartı belgelerinin ve tahliye planınızın yanında) bulundurun İlaçlarınızın raf ömürleri ve depolama ısılarıyla ilgili konuları eczanenize sorun. Sakladığınız ilaçlarınızı, depoda kalma süreleri açısından, hangi sıklıkta yenileyeceğinizi sorun. Kliniğiniz ya da hastaneniz tarafından verilen ilaçlarınız va r s a (me t ad on , kemot e rapi y a da rady ot erapi gibi), 3 i l a 14 gü nlük ara vermek durumunda nasıl hareket edeceğinizi sorun. Dar, ısıtma siste mi ol may an barınaklarda y aşamak; zatürree, grip ve soğuk algınlığını artırabilir. Bu yüzden, önlem olarak çantanızda vitamin ve ilaç bulundurun.
Donanım ve Yardımcı Cihazlar Önemli donanım ve yardım cihazlarını, sabit, uygun ve güvenli bir yerde tutun; böylece depremden sonra hızlı ve kolay ulaşabilirsiniz. Dişler, işitme cihazları, protezler, hareket cihazları, baston, koltuk değnekleri, yürüteç, solunum cihazı, rehber hayvanlar için emniyet kayışı, ek iletişim cihazları ya da elektronik iletişim cihazı, yapay yutak, tekerlekli sandalye, sıhhi yardım malzemesi, pil, gözlük ve temizleme sıvılarıyla birlikte lensleri güvenli bir yerde bulundurun. Örneğin; duyma cihazını, gözlük vb. gereçleri sabitlenmiş gece lambasına ya da yatağın tahtasına bantlayın. Bu onların düşmelerini, fırlamalarını ya da yuvarlanmalarını önleyecektir. Bir dizüstü bilgisayar kullanıyorsanız, bir güç transformatörü almayı düşünün. Bir güç transformatörü, çoğu dizüstü bilgisayarı için (12 voltluk ya da daha az) bir aracın sigara çakmağı kadar güç harcar.
KİŞİSEL ACİL HAZIRLIK KONTROL LİSTESİ BİTİRME TARİHİ FAALİYETLER Kişisel bir destek ağı kurun. Bir acil sağlık bilgi kartı geliştirin. Kopyalarını cüzdanda, çantada ve acil durum gereçlerini çantanızda bulundurun. Bir acil bağlantı listesi oluşturun (Acil durum belgelerinin toplanması için deprem uyarılarına bakınız). Acil durum belgelerini toplayın (Acil durum belgelerinin toplanması için deprem uyarılarına bakınız). Acil durum belgelerini acil ihtiyaç çantasında ve emniyet depo kutusunda saklayın; kopyalarını Kendine yeterlilik becerilerini oluşturun. Yanınızda bulundurmanız gereken gereçleri her zaman elinizin altında olacak şekilde toparlayın. Acil durum çantaları için engelinizle ilgili ihtiyaçları toplayın. Hayati önem taşıyan ilaçlarınızın yedi günlük stokunu bulundurun. Önemli donanım ve yardım cihazlarını sabit, uygun ve emniyetli yerde tutun. Acil bir durumda ihtiyaç duyacağınız yardım konularını yazılı talimata dönüştürün. Bir rehber hay van kullanıyorsanız, rehber hay van ve ev hayvanları için deprem uyarılarına bakını Ayrıca kendinize uygun bilgi notlarına bakınız. (Sağlık Kartları, acil durum
Acil Durum Belgelerini Toplamak Bu bölüm, sizi depreme hazırlıklı hale getirmek üzere, Acil Durum Belgelerinin Bu hazırlıklar, yapılması gereken bir sürü iş gibi görünebilir. Öyledir de. Hazırlan ma za man alır ve çaba ister. Bu y üzde n; gücünüz ve bütçe niz elverdiğince bir şeyler yapın. Önemli olan hazırlanmaya başlamaktır. Ne kadar çok şey yaparsanız, o kadar güvende olacaksınız; böylece, kendinizi, ailenizi ve sahip olduğunuz eşyaları koruyabilirsiniz.
BİTİRME TARİHİ FAALİYETLER Acil bağlantı listesini ve belgelerini acil durum gereçleri çantalarında, cüzdanda, kasada saklayın ve kopyalarını kişisel destek ağına ve bölge dışı bağlantınıza verin. Her 6 ayda bir yenileyin.
Acil Bağlantı Listesi • Sizin yaşadığınız bölgenin hemen dışında (yaklaşık 150 km) yaşayan birkaç arkadaşınızdan veya akrabanızdan, bir depremden sonra size ne olduğunu öğren me k üzere evi ni z e ba kmal a rını isteyi n. Çoğ unl uk l a uzak bir y erden aramak, afet bölgesinden aramaktan daha kolaydır. Tüm aile üyeleri, yerlerini ve durumlarını bildirecekleri bağlantı kişisini arayacağını bilmelidir. Bir kere bağlantı yapıldığında, bağlantı kurduğunuz kişinin afet bölgesi dışındaki diğer arkadaşlarınıza ve aile üyelerine haber vermesini sağlayın. Bu, afet bölgesinde telefonlar çalışmaya başladığında içeriden ve dışarıdan aramaların sayısını azaltacaktır. Acil Durum Belgeleri (Bir afetten sonra gereken tipik önemli bilgileri içerir). Acil durum belgelerinin kopyaları şunları içerir: • Ar ab a, tek n e v b . ara ç l a r ı n ruhs atla r ı v e belge nu m a ralar ı * • Sigorta poliçesi numaraları* • Şirket isimlerini, adreslerini ve telefon numaralarını içeren sigorta, iş ve kredi alınan yerlerin numaraları* Acil Durum Belgelerini Saklama Acil Sağlık Bilgi Kartınızı, Acil Bağlantı Listenizi her 6 ayda bir yenileyin.
ACİL BAĞLANTI LİSTESİ Şehir dışı acil bağlantı listesi öncelik sırasına göre hazırlanmalıdır (Ulaşılan ilk kişi listedeki diğer kişileri aramalıdır).
Mahalle dışında ama bölge içinde olası toplanma ve barınma alanları
ALAN 1 Ev İş
ALAN 2 Ev İş DİĞER ÖNEMLİ BAĞLANTILAR EV HALKININ HER ÜYESİ İÇİN EV
Acil Sağlık Bilgi Kartı Oluşturmak Bu bilgi notu, bir depremde sizi acil durumlara daha hazırlıklı hale getirmek üzere, Acil Sağlık Bilgi Kartını Oluşturmak için bir faaliyetler listesi vermek amacıyla, Engelliler İçin Deprem Uyarıları, Engelli Grupları Deprem Uyarıları (Örneğin hareket, görsel, iletişim, zihinsel, ruhsal, işitsel vb.) ve Acil Durum Belgelerini Toplama bilgi notları ile bağlantılı olarak kullanılmak üzere hazırlanmıştır. Tüm bu bilgi notları olmadan hazırlık yapmanız için gerekli bilgileri edinmiş olmalısınız. Hazırlık, yapılması gereken bir sürü iş gibi görünebilir. Öyledir de. Hazırlanma zaman alır ve çaba ister. Bu yüzden; gücünüz ve bütçeniz elverdiğince bir şeyler yapın. Önemli olan hazırlanmaya başlamaktır. Ne kadar çok şey yaparsanız, o kadar güvende olacaksınız; böylece, kendinizi, ailenizi ve eşyalarınızı koruyabilirsiniz. BİTİRME TARİHİ FAALİYETLER Acil Sağlık Bilgi Kartınızı tamamlayın ve / veya Kopyaların cüzdanınızda, çantanızda ve tüm acil durum gereçleri çantalarında bulundurun.
Kartı Düzenlemek Acil Sağlık Bilgi Kartı; kurtarma ekibinin, sizi bilinçsiz ya da sayıklama anında bulduğunda ya da sizi hemen tahliye etmeleri gerektiğinde, hakkınızda bilmeleri gereken önemli bilgileri öğrenmelerini sağlar. Bir Acil Sağlık Bilgi Kartı; kullandığınız ilaçlar, cihazlarımız, alerjik duyarlılıklarınız, varsa iletişim güçlükleriniz, tercih edilen tedavi, tıbbi tedavi veren yerler ve bağlantı kurulacak önemli kişilerin numaralarını kapsamalıdır. Kartın Kopyaları Acil durum gereçleri çantasında, sizin yanınızda taşınacak çantada, arabamızda, işyerinizde, cüzdanınızda ve çantamızda (özürlüler için kimlik kartı (bkz. sayfa 22), sürücü belgesi, nüfus cüzdanının yanında), tekerlekli sandalye paketinde vb. yerlerde bulundurmak üzere, bu karton fotokopilerini hazırlayın. Adı/Soyadı : Berk CAN Cadde / sokak adı : Irmak cad. Şehir, bölge, kod : Adana Acil Bağlantılar : İpek GÜR (Teyze) Mert CAN (Amca)
Acil Sağlık Bilgi Kartı
1. Adı/Soyadı 2. Adres Şehir İlçe Kod 3. Tel Ev İş faks Cep 5. 6. Sosyal Sigorta No 7. Sağlık Sigorta No & Grup No 8. Doktorlar 9. Acil Bağlantılar (Şehir içi) 10. Acil Bağlantılar (Şehir dışı)
11. Kişisel Destek Ağı
12. Sağlık Engellilik Durumu 13. İlaçlar 14. Beklenen Yardım İhtiyacı 15. Alerjiler 16. Aşı Tarihleri 17a.İletişim / Cihaz / Diğer İhtiyaçlar 17b.Kullanılan Cihaz 17c.Sıhhi Sağlık İhtiyaçları TÜM ENGELLİ GRUPLARI İÇİN DEPREM UYARILARI
Adı/Soyadı Acil Bağlantılar (şehir
Gelişim ya da Zihinsel Yetersizliği Olanlar (Zekâ geriliği, beyin zedelenmesi, felç ya da algılamayı yavaşlatan diğer durumlar) Bu bilgi notu, bir depremde sizi acil durumlara daha hazırlıklı hale getirmek üzere, Zihinsel Yetersizliği Olanlar için yürütülen faaliyetlerin listesini oluşturmak amacıyla, Engelliler İçin Deprem Uyarıları Bilgi Notları ile bağlantılı olarak kullanılmak üzere hazırlanmıştır. Tüm bu bilgi notları olmadan, hazırlık yapmanız için gerekli bilgileri edinmiş olmazsınız. Hazırlık, yapılması gereken bir sürü iş gibi görünebilir. Öyledir de. Hazırlanma zaman alır ve çaba ister. Bu yüzden; gücünüz ve bütçeniz elverdiğince bir şeyler yapın. Önemli olan hazırlanmaya başlamaktır. Ne kadar çok şey yaparsanız, o kadar güvende olacaksınız; böylece, kendinizi, ailenizi ve eşyalarınızı koruyabilirsiniz. BİTİRME TARİHİ FAALİYETLER
Bir deprem sırasında ve depremden sonra ne yapacağınızın uygulamasını yapın. Yazılı bir Acil Durum Planını yanınızda bulundurun. Kişisel Destek Ağı planlarının kopyasını çıkarın. Hatırlamaya yardımcı olacak yol ve yöntemler. İhtiyaçlarınızı birisine nasıl söyleyeceğinizin uygulamasını yapın. Depremden önce, deprem sırasında ve depremden sonra • Bir deprem sırasında ve depremden sonra yapacaklarınızın uygulamasını yapın. • Bir deprem sırasında ve depremden sonra ne yapacağınıza dair kendinizi rahat ve güvende hissedinceye kadar, zamanınızı geçirdiğiniz yerleri (iş, ev, okul, gönüllü
Acil Durum Planı
• Yanınızda ve birkaç yerde yazılı bir Acil Durum Planı bulundurun. Acil durum planınızın okunması ve anlaşılması kolay olmalıdır. • Depremden sonra bilgi çoğunlukla size çabuk ulaşır. Depremden sonra yapmanız gerekenleri hangi yollarla yapacağınızı düşünün. Küçük bir ses kayıt cihazı, not alabileceğiniz ve liste yapabileceğiniz bir ajanda size konulan hatırlatmada yardımcı olacaktır. • Yazılı acil durum planınızın kopyalarını kişisel destek ağınıza ulaştırın.
İletişim • Kurtarma ekibinden birinin sizinle ilgili bilmesi gerekenleri düşünün ve bunu kısa ve öz olarak söylemeye hazırlıklı olun ya da yanınızda yazılı bir kopyasını taşıyın: - Ben okuyamıyorum. İşitme cihazı kullanarak iletişim kurabilirim. Cüzdanımda ya da acil durum gereçleri çantamda bulabileceğiniz bazı basit resimler ya da anahtar sözcüklerle gösterebilirim. - Sizin bana söylediğinizi anlamakta güçlük çekebilirim; lütfen yavaş yavaş ve basit bir dille anlatın. - Ben kolayca unutuyorum. Lütfen vereceğiniz bilgiyi benim için yazın.
İletişim ve Konuşma ile İlgili Engeli Olanlar Bu bilgi notu, bir depremde sizi acil durumlara daha hazırlıklı hale getirmek üzere, İletişim ve Konuşma ile İlgili Engeli Olanlar için yürütülen faaliyetlerin listesini oluşturmak amacıyla, Engelliler İçin Deprem Uyarıları Bilgi Notları ile bağlantılı olarak kullanılmak üzere hazırlanmıştır. Tüm bu bilgi notları olmadan, hazırlık yapmanız için gerekli bilgileri edinmiş olmazsınız. Hazırlık, yapılması gereken bir sürü iş gibi görünebilir. Öyledir de. Hazırlanma zaman alır ve çaba ister. Bu yüzden; gücünüz ve bütçeniz elverdiğince bir şeyler yapın. Önemli olan hazırlanmaya başlamaktır. Ne kadar çok şey yaparsanız, o kadar güvende olacaksınız; böylece, kendinizi, ailenizi ve eşyalarınızı koruyabilirsiniz. BİTİRME TARİHİ FAALİYETLER Nasıl iletişim kuracaksınız? Tüm Acil Durum Gereçleri çantalarında İletişim Cihazlarınızı Acil Sağlık Bilgi Kartına İletişim Bilgisini ekleyin. İletişim cihazları için piller ya da şarj aleti. İletişim •Her zamanki iletişim cihazlarınız olmadığında (işitme yükseltici cihaz, sözcük tahtası, yapay yutak), acil ekip çalışanlarıyla nasıl iletişim kuracağınızı saptayın. İletişim Cihazları •Alfabe ya da mesaj panosu, kâğıt, yazı gereçleri, öngörülen bir acil duruma göre önceden yazılmış mesaj ve anahtar sözcükleri tüm acil durum çantalarınızda, cüzdanınızda, el çantanızda vb. bulundurun. Acil Sağlık Bilgi Kartı •Acil Sağlık Bilgi Kartınıza sizinle iletişim kurmanın en iyi yolunu ekleyin; örneğin yazılı notlar, mesajları/sözcükleri/resimleri göstererek anlatma, sessiz bir yerde konuşma. Alternatif Güç Kaynağı •Eğer anında iletişim aracı olarak bir bilgisayar ya da dizüstü bilgisayar kullanıyorsanız alternatif bir güç kaynağı edinin. (piller, akü vb.)
Ruhsal Sorunları Olan Kişiler Bu bilgi notu, bir depremde sizi acil durumlara daha hazırlıklı hale getirmek üzere, Ruhsal Sorunları Olan Kişiler için yürütülen faaliyetlerin listesini oluşturmak amacıyla, Engelliler İçin Deprem Uyarıları Bilgi Notları ile bağlantılı olarak kullanılmak üzere hazırlanmıştır. Tüm bu bilgi notları olmadan, hazırlık yapmanız için gerekli bilgileri edinmiş olmazsınız. Hazırlık, yapılması gereken bir sürü iş gibi görünebilir. Öyledir de. Hazırlanma zaman alır ve çaba ister. Bu yüzden; gücünüz ve bütçeniz elverdiğince bir şeyler yapın. Önemli olan hazırlanmaya başlamaktır. Ne kadar çok şey yaparsanız, o kadar güvende olacaksınız; böylece, kendinizi, ailenizi ve eşyalarınızı koruyabilirsiniz. BİTİRME TARİHİ FAALİYETLER İhtiyaçlarınızı nasıl ileteceğinizin uygulamasını yapın. Bir depremden sonra verebileceğiniz tepkileri tahmin edin ve bu tür tepkilerle başa çıkmanın yollarını planlayın. Hastanede tedavi gören bireyseniz, Tedavi Talimatlarınızı
İletişim • Kurtarma ekibinden birinin sizinle ilgili bilmesi gerekenler üzerinde düşünün; bunu kısa ve öz olarak söylemeye hazırlıklı olun ya da yanınızda yazılı bir kopyasını bulundurun. Örneğin: Benim ruhsal sorunum var. Acil bir durumda alt üst olabilirim. Sakin bir köşe bulmamda bana yardımcı olun, yaklaşık 10 dakikada kendime gelirim. Panik sorunum var. Eğer paniklersem bana çantamda, cüzdanımda, cebimde vb. bulunan yeşil tabletlerden (ilacın adı) birini verin. Ben ilaç kullanıyorum ve kanımın her bir kontrol edilmesi gerekiyor. ZİHİNSEL ENGELLİLER İÇİN ÖZEL UYARILAR
Tepkiler Bir depremden sonra ortaya çıkabilecek pek çok duygusal tepki vardır. Bu tepkiler: kafa karışıklığı, düşünce dalgınlığı ve hafıza kaybı, kaygı, endişe, paranoya, ağlama, korku, panik, uyku düzensizliği, durmadan yürüme, bağırma, depresyon, içine kapanmak, çabuk sinirlenmek, kaygılanmak ve titremek gibi belirtileri kapsar. Beklediğiniz tepki tipleri üzerinde düşünün ve plan yapın. (Arkadaşlarınızdan, ailenizden, terapistinizden ya da servis uzmanınızdan yardım almayı düşünün.) • Kişisel destek ağınızdaki üyelerin duygusal destek önerileri getirmesine hazırlıklı olun, böylece depremle ilgili duygularınızı tanıyıp ifade edebilirsiniz.
Tedavi Talimatları • Tıbbi yardıma ihtiyacınız olabilir. Hatta hastaneye yatmanız gerekebilir. Bakım ve tedavi bilgilerinizi ya da açık sürekli bir sağlık vekâletnamesini yanınızda bulundurun. Böylece sizin seçtiğiniz biri durumunuza müdahale edebilir.
Çevremizdeki birçok şey gerekli önlemler alınmazsa bir deprem anında bizim için tehlikeli olabilir. Bu bölümde olası tehlikelerden ve alınması gereken önlemlerden bahsedilecektir. Yaşamsal Tehdit Oluşturan Tehlikeler Aşağıdaki tehlikeler, yaşamsal tehdit olarak düşünülmektedir. Bu tehlikelere karşı öncelik sırasına göre tedbir alınmalıdır: • Ağırlığı 5 kg. altındaki keskin uçlu ve cam eşyaların etkisi. • Ağırlığı 5 kg. üzerinde olan, sabitlenmeden yüksekte duran nesnelerin etkisi. • Ağırlığı 25 kg. üzerinde olan, kayan ya da yuvarlanan nesnelerin etkisi. • Bulaşıcı ya da toksik maddelerle temas; sızan tesisat maddeleri ile temas (elektrik, buhar, gaz vb.) • Tehlikeli bir alanı terk edememek. Örneğin, geçişlerin engelle kapanması yüzünden sıkışıp kalmak.. Ne yapılmalı: Düzeltmek üzere, tehlikeli durumların listesini yapın. Maddelerin, hasar ya da emniyet açısından önceliklerini belirleyin. Bu tehlikelere karşı bir anda önlem alınamaz. Çok az bir zaman, çok büyük fark getirir. Bazı önlemler için bir arkadaşınızın, yardımsever birinin ya da kişisel destek ağınızın yardımına ihtiyacınız olabilir. Tehlikeleri Belirlemek ve Azaltmak Resmi saptamalara göre büyük bir depremdeki kayıpların ve yaralanmaların üçte ikisi, yapısal çökmeden değil, içerideki yapısal olmayan tehlikelerden kaynaklanıyor. Her odanın sallandığını gözünüzün önüne getirin ya da odaların bir gemideki kabinler gibi olduğunu varsayın. Eğer gemi büyük dalgalarla sallanıp, yuvarlansaydı; neler düşer, yuvarlanır ya da yerinden oynardı? Örneğin uzun mobilyalar yana doğru devrilir ya da düşebilir; televizyonlar, müzik setleri, lambalar, bilgisayarlar ve diğer sabit olmayan nesneler de yerinden oynar ya da düşebilirler; şamdanlar ve ağır lambalar sallanabilir, modüler mobilyalar ayrılabilir, İşinizde, evinizde, okulda, gönüllü alanında ya da zamanınızın çoğunu nerede geçiriyorsanız oralardaki tehlike noktalarını belirleyerek yaralanma ve kayıplarınızı ÇEVREMİZDEKİ TEHLİKELER
Tehlike Testi Tehlike: Yangın alarmının olmaması Önlem: Tehlike: Tüm yangın alarmları elektrikle çalışıyor. Önlem: Tehli k e: Ra fla r da vazo, taba k , k i ta p, radyo ya da • Ağır nesneleri alt raflara yerleştirin. • Ciddi tehlike olabilecek parçaları sabitleyin ya da başka yere taşıyın. • Ağır nesneleri telle, şeritle ya da cırt cırt bantla emniyete alın. • Rafların önüne ince bir kenarlık takılarak kırılacakların yürüme alanlarını kapatması • Kitap raflarına tel ya da olta misinası yerleştirin, böylece kitapların düşmelerini ve fırlamalarını önleyebilirsiniz. Tehlike: Gaz ya da elektrik hatlarını kesmeye neden olabilecek elektrikli eşyalar. Bina içindek i elek trikli aletlerin yerlerine sabit olarak yerleştirildiğini düşünmeyin. Pek çok bina içindeki fırın ve mikro dalga fırınlar büyük depremler sırasında kayıp, yerlerinden fırlarlar. Önlem: • Fırın, buzdolabı, çamaşır - kurutma makineleri ve su ısıtıcıları • Büyük elektrikli aletlerin tekerleklerini kilitleyin. • Tüm oksijen tanklarını, dosya dolaplarını, solunum cihazlarını, emme cihazını, diyaliz makinesini, büyük kitap dolaplarını, elektrikli aletleri vb. nesneleri kemerlerle duvara tutturun ya da yere sabitleyin. • Gazla çalışan aletler ile duvardaki gaz hattı arasına esnek bağlantılar yerleştirin. ÇEVREMİZDEKİ TEHLİKELER
Tehlike: Asılı Bitkiler: Depremdeki sarsıntı ile tavandaki çengeller yerinden oynayabilir. Camlara yakın olan ağır saksı ve sepetlerdeki sallanan bitkiler ve tavana asılı lambalar, özellikle tehlike arz ederler. Önlem: • Çengellerin tahtaya yalnızca yapıştırıcıyla değil, vidayla tutturulmasını • Ağır seramik saksılar yerine, sepet ya da plastik saksılar kullanın. • Bunları daha emniyetli yerlere yerleştirin.
Tehlike: Yüksek raflardaki veya dolaplardaki kayıp düşebilecek ağır, kırılabilir nesneler ya da elektronik cihazlar. Önlem: • Aletleri çift taraflı bantla, cırt cırt bantla ya da balmumuyla sabitleyin. • Raflara boydan boya kırılabilir nesneleri tutan bir şerit ya da alt kısımlarına kenarlık yerleştirin. Tehlike: Kitap dolapları, vitrinler, ağır duvar saatleri gibi ağır mobilyalar. Önlem: Tehlike: Özellikle yatakların, kanepelerin ve sandalyelerin üstünde asılı • Piyano teli ya da dayanıklı olta misinasıyla, küçük duvar nesnelerini (ör. Resim çerçeveleri) bağlayın. ÇEVREMİZDEKİ TEHLİKELER
Tehlik e: Tezgâh , şömi ne ve mas a üstl erind e du ran ba ğı msı z nesneler . V a zo , ş ömin e saat i gi bi sab i t durma ya n nes n el e r in b i r depr em s ı ras ı nd a masa ve tez g âh üstl erind en "kay ma" ve sallan ı p yu varlan m a e ğ ili mleri vard ı r. Önlem: Tehlike: Kolayca açılıp içindekilerin kayıp kırılmalarına Önlem: • Dolapları kapalı tutmak için mandallayın. • Yatağı camlardan ve ağır eşyalardan uzak bir yere yerleştirin. • Yatak tekerleklerini ya yerinden oynamayan tekerleklerle değiştirerek ya da mümkünse tekerlekleri kilitleyerek yatağınızın yerinde kalmasını sağlayın. • Ağır nesneleri yatağınızdan uzaklaştırın. Tehlike: Zayıf aydınlatılmış koridorlar ve geçiş yolları. Önlem: bu lambalar, elektrikli duvar düğmelerine takılı olmalı ve elektrikler Kesildiğinde otomatik olarak yanmalıdır. Tercihe göre, otomatik olarak 1 saatten
27 Tehlike: Mobilyaların yalnızca bir geçiş yolu bırakacak Önlem: • Mobilyaları, çok seçenekli geçiş yollarına imkân verecek Tehlike: Sağlamlaştırılmamış ev temeli Önlem: • Evinizin temelini sağlamlaştırın. Tehlik e: Çatı ve b aca dak i yerind en oyn am ış kire mit ve tuğlalar. Önlem: • Yerinden oynamış kiremit ve tuğlaları alın ya da yeniden yerleştirin. Teh lik e : Bir deprem de dö kü ldü k l e r i nde te h l i k e yara t ab ile cek ki myasa l m a dde le r. Y ü k s ek ve t e hlik el i ye r l er d e k ı r ı labi li r k a plard a duran zehirler, toksinler ya da solüsyonlar (yabani bitki ilaçları, böcek i l açlar ı , yan ı c ı ü r ün ler, havuz te mizlem e kimyasallar ı , gaz, t e mi zle me ü r ünle r i, boya tinerl eri vb.) Örneğin, sıvı çamaşır suyu, amonyak ya da bu tür şeyler birlikte saklandığında ve kırılma ya da kaplardan sızma yoluyla kazara birleştiklerinde, toksik ya da yanıcı kombinasyonlar oluşabilir. Önlem: • Tehlikeli olabilecek maddeleri en aza indirgeyin.
TEHLİKE AZALTMA KONTROL LİSTESİ BİTİRME TARİHİ FAALİYETLER Yangın alarmlarını yerleştirin. Ağır nesneleri telle, dayanıklı şeritle ya da cırt cırt bantla sağlamlaştırın. Büyük elektrikli aletleri sabitleyin. Su ısıtıcılarını duvara monte edin. Büyük elektrikli aletlerdeki tekerlekleri kilitli hale getirin. Gaz aletleri ve gaz hattı arasına esnek bağlantılar yerleştirin. Asılı bitkileri tutan kancaların tahtaya vidalanmalarını ve kan-canın kapalı olmasını sağlayın. Bitkiler için ağır seramik saksıların yerine sepet ya da plastik saksılar kullanın. Ağır parçaları ve müzik aleti gibi parçaları yeniden yerleştirin; çift taraflı bant, cırt cırt bant yada balmumuyla emniyete alın.
Uzun ağır parçaları duvara sabitlemek için L Aynaları, çerçeveli resimleri vb. parçaları yeniden yerleştirin ya da emniyetli bir biçimde sabitleyin. Resim çerçeveleri gibi duvarda asılı küçük parçaları Cam ya da keskin çerçeveli resimleri kancalı vidalarla asın. Bilgisayar, televizyon gibi masa üstü eşyalarını bu amaç için yapılmış cırt cırt bantlarla sabitleyin. Dolap kapaklarını kapalı tutmak için mandallayın. Yatak tekerleklerini kilitleyin. yerleştirin. Mobilya ve diğer ev eşyalarını çok seçenekli geçişler açmak için düzenleyin. Evin temellerini sağlamlaştırın. Çatı ve bacadaki oynayan kiremit ve tuğlaları Tehlikeli olabilecek toksik maddeleri güvenli, iyi hava alan bir depoya ısı kaynaklarından uzakta olmak üzere yerleştirin ve kırılmayan, güvenli bir biçimde kapatılmış kaplarda saklayın; su deposundan uzak tutun; çocukların, evcil hayvanların ulaşamayacağı bir yere yerleştirin.
Aşağıdaki liste acil durumlar için önceden hazırlanması gereken malzemeleri içermektedir. Bunları edinmek bir külfet gibi görünse de depreme hazır olmak için çok önemlidir. Ya ng ı n söndürü c ül e r in i e d inin. Ba ş uc u Ac i l İ hti y a ç Çan t as ı ol u ş turuld u.
• Sinyal cihazı • Ayakkabı, el lambası ve iş eldiveni • Radyo • Telefon • Acil durum belgeleri • İlaç ve reçeteler • Şişelenmiş su • Yardımcı cihazlar • Hayvanlar için emniyet kayışı Ev/ T a h liye Acil Duru m Ç a nt a s ı ol u ş tu r u ldu. ƒSu • Yiyecek • İlk yardım çantası • Sıhhi sağlık ihtiyaçları • Giysi ve yatak malzemesi • Aletler ve ihtiyaçlar • Sabun, sıvı deterjan • Diğer başucu çantası ihtiyaçları • Büyük el lambaları, radyo, pil ve ampul • Yangın söndürme cihazı • Çöp, atık ve su için büyük plastik torbalar • Nakit
İş Acil Durum Çantası oluşturuldu. • acil durum belgeleri • küçük ilk yardım çantası • şişelenmiş su • yiyecek ve kibrit • el lambası, pil ve ampul • sinyal cihazı/sinyal fişeği • battaniye • aletler • özel hijyen ihtiyaçları, tuvalet malzemesi • tuvalet malzemesi (ıslak) Araba Acil Durum İhtiyaç Çantası oluşturuldu. • benzin deposunu yarı dolu tutun • yangın söndürme cihazı • işaret fişeği • gaz çekmek için kısa hortum • şehir içi sokak haritası • acil durum belgeleri • küçük ilk yardım çantası • şişelenmiş su • yiyecek ve kibrit • radyo ve pil • bir sinyal aleti • nakit para • giysi, iş botları, eldiven • battaniye • aletler • özel hijyen malzemesi • ıslak tuvalet malzemesi DEPREM PLANLAMASI
DEPREM PLANLAMASI
Bir Tahliye Planı Oluşturmak (Kat planı) • Asansörsüz kaldığınız koşullarda, dışarı çıkmanın birkaç yolunu saptayın. Bu alternatif çıkış yollarını belli aralıklarla kullanın, böylece acil bir durumda bu yollara alışık olacaksınız. • Her odadan iki kaçış yolu planlayın. Yalnızken ve bakıcınız olduğunda neler yapabileceğiniz konusunda gerçekçi olun. • Belli yerleri gösteren bir kat planı oluşturun: — Yangın söndürme cihazları — Yardımcı aygıtlar — Gereçler: Acil durum çantaları (başucu ve tahliye için)
— Çıkışlar : (her zamanki ve acil durumdaki) kapılar ve pencereler — Duman detektörleri — Bina dışındaki buluşma/toplanma yerleri — En yakın ücretli telefonun yeri
• Renkli kalemlerle her odadan en az iki çıkış yolunu gösteren bir pusula çizin. • Kat planınızın kopyalarını, yatak odasında ve evinizin belirli yerlerinde bulundurun ve kişisel destek ağınıza kopyalarını verin. Kat planlarını koşullar değiştikçe yenileyin. Tahliye Uyarıları • İ ki b u l u ş ma ye r i seçin: 1) evini z in hemen d ı ş ı nd a bir ye r. 2) eve • Ön kapının iç tarafına ayrıldığınız zamanı, nereye gittiğinizi ve size ulaşabilecek telefon numarasını gösteren bir not bırakın. Mümkünse şehir dışı bağlantılarına ilişkin bilgi bırakın. Elektrikli aletlerin fişlerini çekin, böylece eğer içeride bir gaz sızıntısı olur ve elektrik yeniden gelirse, bir patlamayı önlersiniz. • Büyük bir sitede ya da apartmanda yaşıyorsanız, yöneticiye bir planları olup olmadığını ve tesisatın kapatılmasından kimin sorumlu olduğunu sorun. Eğer bir planları yoksa plan oluşturmak üzere yol göstermeyi düşünün. Aile Planı Bir aile planı geliştirirken aileyi anne, baba ve çocuklarla sınırlandırmak doğru olmaz. Oda arkadaşları, arkadaşlar, komşular, eş, sevgili ya da apartmanınızda veya sitenizde oturan diğer sakinlerden oluşan gruplar da aile kapsamına alınabilir. Eğer bekârsanız ve yalnız yaşıyorsanız, afet planlaması ve yardım için bir kişisel destek ağı oluşturun. Şu senaryolar üzerinde düşünün: siz işyerindeyken, okuldayken, yüksek bir bina- dayken, yoldayken, marketteyken, bir futbol maçındayken ya da bir tiyatro salonundayken deprem olursa ne yapacaksınız? Evi terk etmeyi seçerseniz, nereye gitmeyi düşünüyorsunuz ve oraya nasıl ulaşacaksınız? Ya deprem siz şehir dışındayken olursa? Nasıl yeniden bir araya geleceksiniz? • Yangın söndürme cihazlarının yerini ve nasıl kullanılacağını herkese öğretin. • Sallantı sonrasında dışarıda bir buluşma yeri seçin. • Daha önceden planlanmış çıkışların açık olup olmadığını ve depremde kapanıp kapanmadığını kontrol edin. Mümkünse, belli aralıklarla evinizden ve iş yerinizden çıkarken kaçış rotalarını kullanın. Rehber hayvanınızın da bu çıkışlara sizinle birlikte alışmasını sağlayın. • Dışarıda belirlenmiş noktaya ulaşmanın ve orada buluşmanın uygulamasını yapın. DEPREM PLANLAMASI Tesisatı Kapatma Herkese, nasıl ve ne zaman suyu, gazı, elektriği ana vanadan kapatacağını öğretin. Gaz kapatmak için kolayca ulaşılır bir yerde bir İngiliz anahtarı bulundurun. Su kapatma vanaları genellikle alet gerektirmez. Önemli olan boru hattındaki yerini, binanın içinde mi dışında mı olduğunu bilmektir. Su anahtarı denilen özel bir alete (inşaat malzemesi satan yerlerde bulunabilir) ihtiyacınız olacak. Kapatma vanası gaz vanasıyla aynı yöndedir. Vanayı kapatmak için çıkıntılı sistemi 90 derece saat yönüne doğru çevirin. Su vanaları genellikle saat yönünde çevrilerek kapatılır. Herhangi bir tesisatı kapatmayla ilgili bir sorunuz varsa, belediyeyi arayın ve yardımlarını isteyin. Gaz hatlarına bakan kişi, bir dahaki sefere evinize geldiğinde, gaz vanasının "sıkışmış" olup olmadığını kontrol etmesini isteyin. Bazen gaz vanası yıllarca kapanmayınca bu tip sorunlar çıkabiliyor. Çocuk Bakım Merkezleri ve Okullar Çocuk bakım merkezleri de bir afet planı geliştirmeliler. Bu plan, çalışanlar ve ailelerle birlikte geliştirilmelidir. Mutlaka planın kapsamını öğrenin. Okulların depremlere karşı bir planları olmalı ve siz bu plandan haberdar olmalısınız. Okulun kendi planı üzerine güvence vermesini beklemeyin. Planla ilgili şu soruları sorun: • Çalışanların eğitimi ve sorumlulukları. • Acil durum gereçlerinin bulundurulması ve bulunduruldukları yerler (Aynı zamanda afete karşı bulundurulması gereken malzemeler sağlanmalıdır). • Okul binalarının depreme dayanıklı yapılıp yapılmadığı. • Bir afetten sonra öğrencilerin okuldan tahliye edilmesi konusundaki politikası. Yer değiştirme (Yeni bir ev kiralama ya da satın alma) Yaşamak istediğiniz yerin deprem riskini öğrenin. Üzerine evinizi inşa edeceğiniz toprağın türünü öğrenin.
İşyeri Planı İşyerinizdeki afet planınızı kontrol edin. Eğer bir plan yoksa olması için girişimde bulunun. Kişisel destek ağınızın tahliye sandalyesi gibi, acil durumda başvuracağınız kaçış
Seyahat Otel ya da motellerde kaldığınızda danışmada çalışanlara acil bir durumda yardım ihtiyacı olan biri olduğunuzu ve ihtiyacınız olan yardım türünü belirtin. Otel / motel odalarının arka taraflarındaki çıkış yollarını kontrol edin ve kendinizi bu çıkışlara alıştırın. Eğer kendiniz çıkmayı denemezseniz, haritalar kafanızı karıştırabilir. Acil Durum Becerilerinizi Geliştirin Kızılay ve diğer afet organizasyonlarındaki pek çok toplulukta verilen acil duruma hazırlık kurslarına katılarak becerilerinizi geliştirin. Tatbikat Planı Tatbikat yapmak planlarımızdaki sorunları ve boşlukları saptamamıza yardımcı olur. Aynı zamanda hemen, otomatikman ve paniklemeden tepki vermemizi sağlar. Neden Alıştırma Yaparız? • Planların sınanması gerekir. Bir plan ancak test sonuçları kadar iyi olabilir. • Alıştırma yapmak, yer sallanmaya başladığında değerli saniyelerinizi harcamamanızı, her odadaki koruyucu önlemleri öğrenmenizi sağlar. • Alıştırma, hemen o anda ne yapmanız gerektiğini bilmenizi sağlar. Gerçekten fiziksel olarak bir depremde yapmanız gerekenleri sürekli alıştırma yaparak uygularsanız, gerçek bir depremde tepkileriniz hızlanacaktır. • Alıştırma, insanların deprem ve tahliye anındaki rollerini bilmelerini sağlar. • Alıştırma, geliştirilmesi gereken eksik alanları öne çıkarır. • Alıştırma, istenenleri yapma becerilerinde güven oluşturur. Tatbikatların Yürütülmesinde Yol Göstericiler Acil durum aşamaları sık sık gözden geçirilmelidir (zihinsel alıştırma) ve en az yılda iki kez iş ortamında, evde, okulda, tatbikat alanlarındaki gibi yerlerde uygulama yapılmalıdır (fiziksel alıştırma). Planlarınıza alışmak için zihinsel, fiziksel ve bölgesel talimler yapın. Zihinsel talimler fiziksel talimlerden daha sık tekrarlanmalıdır çünkü yapılacak iş daha azdır. Zihinsel Tatbikatlar Zihinsel uygulamaları ne yapacağınızı düşünerek ve ardından önerdiğiniz eylemleri tartışarak yapabilirsiniz. Örnek olarak, aşağıdaki durumları ve bu durumlarla nasıl başa çıkacağınızı düşünün. Bunun yanı sıra, fiziksel alıştırma bölümündeki örnekleri de aynı şekilde ele alın. Diyelim ki aileniz herhangi bir günde ayrı ayrı yerlerde bulunuyor. Siz işyerinde ya da gönüllü olarak çalıştığınız yerdesiniz ve çocuklarınız okulda. Eşiniz ya da ev arkadaşınız işyerinde. Nasıl buluşursunuz? Ne yaparsınız? Eviniz o kadar kötü hasar gördü ki evde kalmak güvenli değil. Evde kalmamanız gerekiyor; öyleyse bahçede "kamp kurabilir" ya da yakınlardaki bir barınakta kalabilirsiniz. Barınaktan faydalanabilmek için oraya nasıl ulaşacaksınız? Evinizin ve mahallenizin güvenli olmadığı ilan edildi ve evinizden yaklaşık 2 ya da 3 hafta kadar çıkıp başka bir yerde kalmanız söz konusu. Yanınıza neler alırdınız? Bir tekerlekli sandalye kullanıyorsunuz ve depremi henüz atlatmışsınız. Telefonlar çalışmıyor. Hareketinizi sağlayan araçlar raflardan ve yataktan düştü ve çıkış yolunu tıkıyorlar. Tekerlekli sandalye rampasının evin çıkış kapısındaki yerinden oynadığını görüyorsunuz. Ne yapardınız? DEPREM PLANLAMASI Fiziksel Tatbikatlar • Zamanınızın önemli bir bölümünü geçirdiğiniz her odada uygulama yapın ve korunma hareketlerini belirleyin. • Karşılaşabileceğiniz engelleri saptayarak mümkün olduğunca gerçekçi talimler yapın. • Bir depremde gerçekten yapmayı düşündüğünüz şeyleri gerçekleştirin. Bir deprem anında saklanmanın uygulamasını yapın. Eğer yapmanız gereken şey eğilip başınızı korumaksa, bunu yapın. • İnsanlara, sizi güvenli bir biçimde tahliye etmeleri için özellikle engelinizle ilgili bilmeleri gerekenleri hızlı ve öz olarak söylemenin uygulamasını yapın. • Tahliyenin uygulamasını yapın. • Alternatif kaçış yollarını kullanmanın uygulamasını yapın. • Talimleri kişisel destek ağınızla birlikte yapın, böylece herkes binada size nasıl ulaşacağını ve binadan çıkmanıza nasıl yardımcı olacaklarını bileceklerdir. • Çıkış işleminin ve belirlenen yerde buluşmanın uygulamasını yapın. • Gaz, elektrik ve su vanalarını kapatma ya da çalıştırma işleminin uygulamasını yapın. Eğer gerekirse, kişisel destek ağınız size bu • Hiçbir tesisatı kullanmadan yemek pişirmenin ve temizlik işleri yapmanın uygulamasını yapın. Mümkün olduğunca az yakıt ve su kullanın. İhtiyaçlarınızın altı ayda bir yenilenmelerini bir uygulama bahanesi olarak kullanın. Çocuklarınız varsa, onlara "deprem oyununun" bir parçası olmayı öğretin. Tatbikata Nasıl Başlanır • Birisi "deprem" diye bağırdığında başlayın. • Herkes yaptığı işi bırakıp katılmalıdır. Mutfaktasınız ve birden yer usulca sarsılmaya başladı, sonra daha hızlı, sonra yavaşladı, sonra daha da hızla yeniden başladı. Yer büyük bir piston gibi ileri gidip geliyor. Korkunç ve şiddetli bir fırtınayla karşılaşan bir gemide olmak gibi bir şey. Dolap kapakları savruluyor, tabaklar ve cam eşyalar düşüyor, buzdolabının kapağı açılıyor ve içindekiler düşüyor, buzdolabı kayıyor ve ters dönüyor, çatı kiremitleri düşüyor, sonra sarsıntı duruyor! Yatak odasındasınız. Birden dev bir enerji şiddetli bir biçimde sarsmaya, çatırdatmaya ve dalgalanmaya başlıyor. Sıvaların döküldüğünü, camların ve çerçevelerin kırıldığını, yüksek mobilyaların ve abajurların oynadığını, tavana asılı bitkilerin ve lambaların sallandığını ve yere düştüklerini görüyorsunuz. Karanlık ve toz var. Yataktan düşmüşsünüz. Yatak odasından çıkış yolu kapanmış. Her yer kırık camlarla dolu. Kapı sıkışmış. Su, elektrik ve doğal gaz hizmetleri ciddi bir biçimde hasar görmüş ve bölgeniz 3 hafta süresince hiçbir tesisat hizmetinden yararlanamayacak. Polis, itfaiye ve hasta-ne personeli aşırı yoğun ve artık en ciddi acil hastalara bile müdahale edemiyorlar. Ulaşım kesilmiş. Üçüncü katta yalnız yaşıyorsunuz ve dairenize giriş - çıkışlarda asansör kullanmanız gerekiyor. Tamir edilemez bir asansör var ve evinize sıkışıp kaldınız. Ne radyo ne televizyon var. Ne yaparsınız? Önce korkunç bir çatırtı hissettiniz. Bütün bina sarsılıyor ve gürültü, sallantı, çatırdama ve uğuldama durmadan devam ediyor. Yer sanki kükrüyor. Sonunda azaldı. Sessizlik belirgin ve işitilir oldu. İşyerindesiniz; bulunduğunuz gökdelenin 12' inci katındaki ofis yıkılmaya başlarken siz kıpırdamadan oturuyorsunuz. Her şey karardı, artık etrafta dolaşan insanların gürültüsü yok; görünüşe göre herkes çıkmış. Siz yalnızsınız. Telefonlar ve asansörler çalışmıyor. Bir boru patlıyor ve etrafınızı su basıyor. Kapana kısıldınız. Sonunda sirenlerin sesini, ambulansları ve itfaiye araçlarının sesini duyuyorsunuz. Ama hiçbiri durmuyor. Ne yaparsınız? Evinizin camları kırılmış, sıvaları dökülmüş, çatısında küçük hasarlar oluşmuş, tuğlalar yerinden oynamış. Hiçbir alt yapı hizmeti çalışmıyor, ama evde kaldınız. Ne yaparsınız? DEPREM PLANLAMASI Tatbikatları Değerlendirme Aşağıdaki soruları cevaplayarak tatbikat performansınızı değerlendirin: • İnsanlar deprem sırasında yaralanmamak için ne yaptılar ve ne yapabilirlerdi? • Deprem sırasında ve sonrasında insanlar sorumluluklarını yerine getirdiler mi? • Depremde planlanan çıkış yolları açık mıydı yoksa kapanmış mıydı? • Çıkan hasarlar kolayca azaltılabilir ya da giderilebilir miydi? • Yaralı insanlar doğru bir biçimde tahliye edildiler mi? • İletişim kesintiye uğradı mı? • Tahliye anında ihtiyaçlar tek bir yerde miydi ve kolayca alındı mı? • Hasarlı tesisat anında kapatıldı mı? DEPREM PLANLAMA KONTROL LİSTESİ BİTİRME TARİHİ FAALİYETLER Bir tahliye planı oluşturun. Bir aile ya da ev halkı planı geliştirin. İşyerinizdeki afet planını kontrol edin; eğer yoksa bir girişimde bulunun. Planların uygulamasını yapın, fiziksel ve zihinsel tatbikatlar yürütün ve bunları değerlendirin. DEPREM SIRASINDA • Sarsıntı başladığı anda ne yapacağımızı bilmek hazırlığın en önemli aşamalarındandır.Bu test bir deprem anında yapılması ve yapılmaması gerekenleri göstermektedir. Doğru/Yanlış Sınavı 1. Korunmadan önce "büyük deprem" olup olmadığından emin oluncaya kadar bekleyin. 2. Deprem olurken kapının altına girin. 3. Dışarıya kaçmalısınız. 4. Camlı kapılardan, aynalardan, pencerelerden uzaklaşın. 5. Mutfaktaysanız buzdolabından, fırından ve yüksek raflardan uzaklaşın. 6. Kalabalık bir yerdeyseniz çıkışa koşun. 7. Mağazadaysanız düşebilecek nesnelerin bulunduğu raflardan uzaklaşın. 8. Deprem sırasında arabanızdaysanız, kırmızı ışıklarda sürmeye devam edin ve herkesi korunmaları için uyarın. 9. Arabanızdaysanız ve güvenli olduğundan eminseniz bir alt geçide girin ve durun. 10 . Yüksek bir binadaysanız pencerelerden uzak durmalı, bulunduğunuz katta kalmalı 11 . Yüksek bir binadaysanız ve yakınınızda bir sıra ya da masa yoksa iç duvarlardan birinin önüne gidin ve başınızı kollarınızla koruyun. 12 . Dışarıda yüksek binalarla çevrili alanlarda bulunmak son derece tehlikelidir. 13 . Dışarıdaysanız binalardan, yüksekteki tellerden, yapılardan, duvarlardan, sokak lambası direklerinden, bacalardan, antenlerden ve diğer tehlikelerden uzaklaşın. 14 . Bir binanın yanında kaldırımda yürüyorsanız, düşen tuğlalardan, camlardan, sıvalardan ve öteki molozlardan kaçınmak için bir kapı girişine sığının. 15 . Dışarıdaysanız binalardan düşen kiremit gibi nesnelerden korunun. 16 . Ne için paniğe kapılırsanız kapılın dünya her zaman korku, kaos ve şiddet yaratıyor. 17. İlk yardım görevlileri şiddetli bir depremde hemen sizi alabilmeli ve yardım etmelidir. Sınav Cevapları 1. Korunmadan ön ce "büyük deprem" olup olmad ığından em in ol uncay a k a d a r b e k l e y i n . YA N L I Ş • Çok geç kalabilirsiniz. Zaman geçirmeden korunun. • Deprem sırasında eğil, kapan ve tutun. • Eğer eğilip kapanamıyorsanız sadece tutunun. • Eğer eğilip kapanamıyorsanız sadece kapanın. • Eğer kapanamıyorsanız ya da kapanacak bir yer bulamıyorsanız başınızı ve yüzünüzü düşen molozlardan ve saçılan camlardan korumak için elinize ne geçerse (pardösü, battaniye, gazete, giysi, karton vb) onunla kapanın. • Tekerlekli sandalye kullanıyorsanız frenleri kilitleyin. Başınızı, boynunuzu ve göğsünüzü, yastık, battaniye, kitap veya benzeri bir şey kullanarak düşen nesnelerden ve öteki molozlardan koruyun. • Yapabiliyorsanız koridorda sırtınızı bir duvara, ayaklarınız karşıdakine gelecek şekilde ya da içerde bir köşede durun. Camlardan ve düşen nesnelerde uzak durun. Hareket edemiyorsanız sarsıntı geçene kadar nerdeyseniz orada kalın. 2. De pr em o l u rk e n kap ı nı n al t ına girin . YANLI Ş • Bu eski bir bilgi. Pek çok insan parçalanan kapılar yüzünden yaralandı. • Güvenli yerler kirişlerin altı, camlardan uzak iç duvar dipleri, sağlam sıra, masa gibi mobilyaların altıdır. 3. Dışarıya kaçmalısınız. YANLIŞ • İçeride kalın. Deprem sırasında bir kız dışarıdaki otoparka kaçtı ve düşen betonların altında kalarak öldü. Adamın biri pencereden kaçmak istedi ve ikinci kattan düştü. Başkaları, uzakta olmalarına karşın savrulan molozlar yüzünden yaralandılar. 4. Camlı kapılrdan , aynalardan , pencerelerden uzaklaşın. DOĞRU • Ayrıca kütüphane, vitrin, buzdolabı, alet dolabı, asılı DEPREM SIRASINDA • Duşta ya da küvetteyseniz kaymamak için oturun; başınızı, yüzünüzü, boynunuzu koruyun (havlu, duş perdesi, kese veya ellerinizi kullanın). Suyu kapatın, küvetin tıpasını çekin. • Apartmanda yaşıyorsanız depremden sonra koridorlara ya da merdiven boşluğuna gidin. Buralar düşen nesnelerden korunma sağlamaz, ancak dışarıya çıkmaya çalışan çok sayıda insan vardır. Siz belki de şiddetli bir sarsıntıda yürüyemez, tekerlekli sandalyenizi kullanamaz ya da yerinizde kalamayabilirsiniz. • Sarsıntı durduktan sonra, korunağınızdan ayrılmadan önce birkaç saniye daha bekleyin. • Yataktaysanız yapışın, başınızı koruyun ve öylece durun. Kimi durumlarda yere inmek daha güvenli olabilir. Yataktaysanız ya da yatağa çıkabilirseniz orada kalın. Kollarınızı, battaniyeleri, yastıkları, giysileri ya da diğer sağlam eşyaları, başınızı ve bedeninizi korumak için üstünüze örtün. 5. Mutfaktays an ız buzdol ab ından, fı rı ndan ve yüksek rafl ard a n u z ak la ş ı n. DO Ğ RU • Koridorlara, hollere ya da sağlam masaların altına girin. 6. Kalabalık bir yerdeyseniz çıkışa koşun. YANLIŞ • Tiyatro, stadyum, mağaza gibi kalabalık bir yerdeyseniz çıkışa koşmayın, çünkü başka yüzlerce kişi aynı şeyi yapabilir. 7. Mağazadaysanız düşebilecek nesnelerin bulunduğu raflardan uzaklaşın. DOĞRU • Dükkânın yan duvarlarına ve köşelerine doğru gidin, camlardan uzaklaşın. 8. Deprem sırasında arabanızdaysanız, kırmızı ışıklarda sürmeye devam edin ve herkesi korunmaları için 9. Arabanızdaysanız ve güvenli olduğundan eminseniz bir alt geçide girin ve durun. YANLIŞ • Sarsıntı kısa sürede geçer. Alt geçitlerden, üst geçitlerden, elektrik hatlarından, reklam panolarından, ağaçlardan ve öteki tehlikelerden uzak durun. Arabada kalın. Emniyet kemeriniz bağlı olsun. Araba depremi sağ salim atlatmak için emin bir korunaktır. Aracınızın yaylarının salladığı esneklik depremin şok sarsıntısını azaltır. 10. Yüksek bir binadaysanız pencerelerden uzak durmalı, bulunduğunuz katta kalmalı ve asansörü kullanmaktan kaçınmalısınız. DOĞRU • Asansörün elektriği kesilebilir. 11. Yüksek bir binadaysanız ve yakınınızda bir sıra ya da masa yoksa iç duvarlardan birinin önüne gidin ve başınızı kollarınızla koruyun. DOĞRU • İç duvarlar genellikle uygundur. İki yanı ve tavanı tutarlar, kolay yıkılmazlar. Yangın alarmı ve su püskürtme sistemi çalışırsa şaşırmayın. 12. Dışarıda yüksek binalarla çevrili alanlarda bulunmak son derece tehlikelidir. DOĞRU DEPREMDEN SONRA Depremden sonra ne yapacağınızı bilmek hazırlığının son aşamasıdır. Olası kaos ortamından etkilenme ihtimaliniz özel durumunuz nedeniyle çok yüksektir. Siz ne yapacağınızı bilirseniz sorunlarınızı kendiniz çözebilirsiniz. Aşağıda, Sarsıntı Bitince • Derin bir nefes alın, durumunuzu ve çevrenizi gözden geçirin. • Kibrit, çakmak, mum yakmayın, elektrik düğmelerine dokunmayın. • Dayanıklı ayakkabılarınızı, iş eldivenlerinizi ve toz maskenizi giyin. Ellerinizin ve ayaklarınızın kesilmesini önlemelisiniz. • Yardıma ihtiyacınız varsa eğer çalışıyorsa telefonu ya da başka uyarı cihazlarını kullanarak işaret verin (düdük, korna, zil, duvara ya da pencereye vurarak ses çıkaracağınız bir alet, • Yaralı kimse olup olmadığını kontrol edin ve ilk yardım uygulayın. Sadece hayati yaralara tedavi uygulayın, hafif yaraları, yangın ve diğer tehlikeleri kontrolden sonraya bırakın. Ciddi biçimde yaralanmış birini hayati tehlike olmadıkça hareket ettirmeyin. • Yangınla karşılaşırsanız, mümkünse söndürün. Yapamıyorsanız kapıları kapatın. İnsanları toplayıp orayı terk edin. Eşyalarınızı almak için zaman harcamayın. Hayat eşyalardan daha değerlidir, işinizi şansa bırakmayın. • Pille çalışan radyonuzu ya da televizyonunuzu açın. Acil Durum haber sistemi istasyonunu bularak bilgi ve talimatları alın (İstanbul • Gaz kokusu alır ya da bir kaçak sesi duyarsanız pencereleri açın, ana • Artçı depremler bekleyin. • Asansörü kullanmayın (Aniden elektrik kesilebilir). • Gerektiği takdirde, tahliye için acil durum gereçlerini toplayın. • Evcil hayvanınız, özellikle rehber hayvanınız varsa, onları kapalı • Yalnızsanız ya da bulunduğunuz yerden çıkamayacaksanız, afete hazırlık planınızı hatırlayın. Kişisel destek ağınızdakiler size yardım etmeli. Yardım size ulaşıncaya kadar yapabileceğiniz her şeyi yap›n. • Mahsur kalabileceğiniz, ya da kurtarma çalışanlarının göremeyeceği yerlerden uzak durun. • Kendinizi güvenceye aldıktan sonra, komşularınızı ve diğer tanıdıklarınızı kontrol edin. • Solunum ya da kalp hastasıysanız, soluduğunuz havayı • Belli başlı zararlı, tehlikeli maddeleri temizleyin. • Acil Durum kaynaklarınızı doğru kullanın. Kanalizasyonun iyi çalışmadığını düşünüyorsanız tuvaletleri ve tesisatı kullanmayın. Bunun belirtisi, binanın içinde ya da dışında bu tür bir sızıntı olup olmadığıdır. • Artçı depremler olacaktır, hazırlıklı olun. Artçılar yeni tahribatlar yapabilir |
|---|